prawo

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest EUDR (EU Deforestation Regulation – Rozporządzenie UE o wylesianiu), jaki był cel jego powstania i dlaczego zahacza o branżę zoologiczną,
• od kiedy zacznie realnie obowiązywać,
• jak w 2 minuty sprawdzić, czy Twój wyrób gotowy lub surowiec jest objęty wymaganiami EUDR,
• co w skrócie muszą zrobić importerzy, producenci i dystrybutorzy produktów pet w UE.

EUDR w pigułce

EUDR to unijne rozporządzenie o „produktach niepowodujących wylesiania”. Zgodnie z jego wymaganiami nie będzie można wprowadzać na teren UE (import spoza UE, produkcja w UE), wywozić z terenu UE lub udostępniać na terenie UE określonych wyrobów (tzw. produktów odnośnych), jeśli nie da się wykazać, że surowce (tzw. towary odnośne: bydło, kawa, kakao, soja, palma olejowa, kauczuk naturalny, drewno), z których wytworzono te produkty odnośne, nie powodują wylesiania – czyli pochodzą z produkcji na gruntach na całym świecie, które nie zostały wylesione po 31 grudnia 2020, oraz że są zgodne z przepisami kraju produkcji i mają złożone oświadczenie o należytej staranności DDS (Due Diligence Statement).

Od kiedy rozpoczyna się stosowanie przepisów EUDR?

Rozporządzenie EUDR weszło w życie z dniem 29 czerwca 2023, ale termin rozpoczęcia stosowania przepisów przesunięto (po ostatnich zmianach z 19 grudnia 2025) na dzień 30 grudnia 2026 dla dużych i średnich przedsiębiorstw oraz na 30 czerwca 2027 dla mikro i małych firm.

W praktyce jednak trzeba wziąć pod uwagę fakt, że mikro i małe firmy, które są umiejscowione w łańcuchach dostaw dużych i średnich firm, mogą zostać poproszone przez swoich partnerów biznesowych o wcześniejsze przygotowanie się (czyli do 30 grudnia 2026) do spełniania wymagań tego rozporządzenia.

Sprawdzamy, czy nasz wyrób gotowy lub surowiec podlega pod EUDR

Do rozporządzenia EUDR dodano załącznik I, w którym znajduje się tabela z numerami kodów CN (Nomenklatura scalona) produktów odnośnych. Jeżeli kodu CN naszego wyrobu gotowego lub naszego surowca, który produkujemy na terenie UE lub importujemy spoza UE, nie ma na tej liście, to znaczy, że nie podlegamy pod wymagania rozporządzenia EUDR. W momencie, gdy znajdziemy w tabeli kod CN naszego wyrobu gotowego lub surowca produkowanego przez nas na terenie UE lub sprowadzonego bezpośrednio przez naszą firmę spoza UE, to znaczy, że jesteśmy objęci wymaganiami rozporządzenia EUDR. I czeka nas sporo pracy przy przygotowaniu się do spełniania tych wymagań.

Ważna kwestia: jeżeli używamy opakowań z tektury czy papieru do transportu lub ochrony naszych wyrobów (mowa tu zarówno o opakowaniach jednostkowych, jak i zbiorczych), to w stosunku do tych produktów nie obowiązują nas wymagania EUDR, bo to nie my wyprodukowaliśmy to opakowanie. Tu obowiązek spoczywa właśnie na producencie opakowania. Ale jeżeli samodzielnie sprowadzimy opakowanie spoza UE, to już obowiązują nas wymagania EUDR. Nawet jeżeli zrobimy to wyłącznie do własnego użytku (opakowania czy ochrony naszych wyrobów), a nasze wyroby gotowe nie podlegają pod EUDR. Takie same scenariusze obowiązują dla palet drewnianych – produkujemy je w UE, sprzedajemy je poza UE lub sprowadzamy je spoza UE – mamy obowiązki EUDR. Jesteśmy ich użytkownikami – nie mamy w stosunku do nich obowiązków EUDR.

Wyłączeniu spod wymagań rozporządzenia EUDR podlegają produkty z bambusa oraz produkty z papieru czy tektury, które w stu procentach są wytworzone z materiału pochodzącego z recyklingu.

Przykładowe wyroby gotowe z branży pet i ich podległość pod EUDR

Zabawki/gryzaki z kauczuku naturalnego – mają kod CN ex 4016, który znajduje się w tabeli w załączniku I. Ich produkcja w UE, wywóz z UE, import spoza UE oraz udostępnianie na rynku UE (np. w sklepach zoologicznych czy sklepach sieci handlowych) są objęte wymaganiami EUDR.

Akcesoria z drewna, typu drewniane budy dla psów, drewniane woliery dla psów, kotów czy królików – ich kod CN 4421 znajduje się w tabeli w załączniku I, więc również podlegają pod wymagania EUDR.

Karma dla zwierząt (mokra i sucha) – ma przypisany kod CN 2309, którego nie znajdziemy w tabeli w załączniku I, więc nie podlega pod EUDR, nawet jeżeli będzie miała w składzie np. podroby wołowe (kod CN 0206), soję (kod CN 1201) czy olej palmowy (kod CN 1511). Ale jeżeli samodzielnie importujemy spoza UE podroby wołowe, soję czy olej palmowy, to ta czynność kwalifikuje nas pod konieczność spełniania wymagań rozporządzenia EUDR.

Akcesoria/zabawki z tworzyw sztucznych, z elementami z kauczuku naturalnego, drewna czy papieru – mają kod CN 3926, którego nie ma w załączniku I. Nie podlegają więc pod rozporządzenie EUDR, mimo że posiadają elementy z kauczuku czy drewna, które to surowce są objęte EUDR. Chyba że ponownie mamy do czynienia z sytuacją jak powyżej, czyli samodzielnie importujemy spoza UE kauczuk czy drewno i jego pochodne jako surowce.

Kto ma obowiązki (w dużym skrócie)

Jeżeli sprowadzasz z kraju spoza UE wyrób gotowy/surowiec z załącznika I, to najczęściej jesteś podmiotem (operatorem) – musisz zebrać informacje o pochodzeniu (w tym dane geolokalizacyjne) np. drzewa, z którego powstał Twój wyrób gotowy, ocenić, czy istnieje ryzyko, że wyrób gotowy lub surowiec może powodować wylesianie np. w Brazylii, w razie potrzeby je ograniczyć i złożyć oświadczenie należytej staranności DDS przed wprowadzeniem na rynek w unijnym systemie informatycznym TRACES.

Jeśli tylko dystrybuujesz w UE (hurtownia/sklep zoologiczny/sieć handlowa), zwykle działasz jako podmiot handlowy (trader) i Twoim obowiązkiem jest gromadzenie i przechowywanie przez okres 5 lat numerów referencyjnych oświadczeń DDS (w określonych przypadkach), danych o Twoich dostawcach wyrobów objętych EUDR oraz danych o Twoich odbiorcach (ale tych biznesowych, a nie konsumentach końcowych).

Sankcje za nieprzestrzeganie wymagań rozporządzenia EUDR mogą obejmować m.in. wycofanie wyrobu z rynku, niedopuszczenie do wprowadzenia wyrobu na teren UE, konfiskatę przychodów ze sprzedaży wyrobów niezgodnych z EUDR, karę finansową w wysokości nawet 4% całkowitego rocznego przychodu Twojej firmy za rok wcześniejszy.

autor: Michał Kowański, Ekspert ds. EUDR, Manager Działu Regulacji Zrównoważonego Rozwoju w Centrum Prawa Żywnościowego i Produktowego A. Szymecka-Wesołowska, D. Szostek sp. k.

Podstawa prawna:

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów.
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2650 z dnia 19 grudnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie (UE) 2023/1115 w odniesieniu do niektórych obowiązków podmiotów i podmiotów handlowych.

Z tego artykułu dowiesz się:
• kiedy gratis staje się promocją i jak to poprawnie oznaczyć,
• jakie obowiązki informacyjne ma sprzedawca,
• jak łączyć akcje marketingowe z przepisami podatkowymi.

Prezenty i gratisy stały się stałym elementem działań marketingowych w branży zoologicznej. Pomagają wyróżnić ofertę, zwiększyć konwersję i budować relacje z klientami. Warto jednak pamiętać, że każde darmowe świadczenie podlega określonym zasadom, zarówno informacyjnym, jak i podatkowym. Nie wszystkie działania, które w handlu traktujemy jako drobny gest, są w świetle prawa takimi samymi „drobnostkami”. Ten artykuł wyjaśnia, kiedy gratis staje się promocją, jakie obowiązki ciążą na sprzedawcy oraz jak planować akcje prezentowe tak, aby były zgodne z przepisami i bezpieczne dla Twojego sklepu.

Co oznaczają pojęcia „prezent” i „gratis”?

Przepisy nie definiują nam, czym dokładnie jest prezent czy gratis – mamy w każdym razie do czynienia z formą darowizny. Dlatego w każdym przypadku warto dokładnie przyjrzeć się, z jaką sytuacją oraz produktem mamy do czynienia, i na tej podstawie określać poszczególne obowiązki sprzedawcy.

Obowiązki informacyjne

W poprzednim numerze PetInsidera opisywaliśmy zasady informowania o obniżonych cenach w ramach Black Friday’owych promocji. Wskazane tam wytyczne Komisji Europejskiej oraz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów są pomocne także w przypadku gratisów i prezentów.

Wytyczne wymieniają również okoliczności, w których przedsiębiorcy są zwolnieni z informowania o obniżce ceny. Należą do nich sytuacje takie jak oferty wiązane (np. „kup 3 i odbierz 1 gratis”) czy oferowanie spersonalizowanych preferencyjnych warunków cenowych indywidualnie dla danego konsumenta (np. z okazji świąt). Dlategow wielu przypadkach dostarczanie konsumentom lub profesjonalnym kontrahentom gratisów/prezentów nie rodzi konieczności wdrażania jakiś szczególnych sposobów informowania (np. przy wręczeniu gratisu fizycznie w sklepie).

Należy przy tym pamiętać, że jeśli rozdawanie gratisów/prezentów ma mieć miejsce przy sprzedaży internetowej, to wówczas konieczne będzie spisanie i opublikowaniezasad (regulaminu) przez organizatora promocji. Wymagają tego przepisy ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Dlatego tego typu akcje warto zaplanować z wyprzedzeniem.

Ponadto dobrą praktyką będzie oznaczanie samych produktów, np. jako „gratis – nie do sprzedaży”. Takie rozwiązanie pozwala ograniczyć ryzyko sprzedawcy, gdy obdarowany postanowi sam sprzedać dalej produkt.

Uwaga: Co do zasady (dla większości kategorii produktów) nie ma zwolnień z obowiązku, aby każdy produkt, również taki gratisowy, był odpowiednio oznakowany. Ponadto, jeśli kompletujemy kosz prezentowy z różnymi produktami, to pamiętajmy, że formalnie trzeba zapewnić, aby na zewnętrznym opakowaniu były zamieszczone wszystkie niezbędne informacje o poszczególnych produktach wewnątrz.

Gratisy a podatki

Temat jest skomplikowany i dlatego z ostrożności każdą sytuację warto omówić indywidualnie z doradcami podatkowymi.

Podatek VAT

• W przypadku prezentu o małej wartości, do 20 zł (cena jednostkowa nabycia towaru bez podatku, a gdy jej nie ma, to jednostkowy koszt wytworzenia – określone w momencie przekazywania towaru), co do zasady jest on zwolniony z VAT.
• W przypadku prezentu o małej wartości, od 20 zł do 100 zł (cena jednostkowa wynosi do 20 zł, ale łączna wartość dla jednej osoby w ciągu roku nie przekracza 100 zł), co do zasady jest on zwolniony z VAT, o ile jest prowadzona ewidencja wszystkich przekazanych upominków (chodzi o weryfikację tożsamości obdarowanego).
• W przypadku prezentu o wartości powyżej 100 zł (łącznej w ciągu roku) VAT już będzie należny…

Podatek dochodowy (PIT)

• Prezenty/gratisy dla kontrahentów o wartości do 200 zł (brutto) są zwolnione z PIT. Droższe prezenty podlegają opodatkowaniu.
• Prezenty/gratisy dla pracowników: tu wiele zależy od tego, z jakich środków są one finansowane. Jeśli przedsiębiorca nie ma zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i finansuje prezenty ze środków obrotowych firmy, to wówczas co do zasady są one opodatkowane i oskładkowane.

Opłaty opakowaniowe

Produkty darmowe nie będą również zwolnione z różnych obowiązków związanych z wprowadzaniem do obrotu opakowań i produktów w opakowaniach, typu opłata produktowa czy recyklingowa. Na marginesie warto również dodać, że tego rodzaju zwolnień nie przewidują nowe regulacje, takie jak PPWR oraz ROP.

Podsumowanie

Prezenty i gratisy mogą skutecznie wspierać sprzedaż, ale wymagają świadomego podejścia. Każdy przekazywany produkt – nawet darmowy – podlega określonym obowiązkom informacyjnym, podatkowym i środowiskowym. W działaniach offline formalności są zwykle minimalne, natomiast w e-commerce konieczne jest przygotowanie regulaminu i jasne określenie zasad akcji. Warto również pamiętać o progach podatkowych dla prezentów oraz o braku zwolnień dotyczących opakowań. Odpowiednie zaplanowanie kampanii i konsultacja z doradcą podatkowym pozwolą prowadzić działania promocyjne bez ryzyka, tak aby gratis był realnym wsparciem sprzedaży, a nie źródłem prawnych komplikacji.