W ostatnim czasie przyjęto wiele nowych regulacji prawnych dotyczących opakowań. Do polskiego prawa wdrożono między innymi wymogi dyrektywy plastikowej i stworzono system kaucyjny. Czeka nas jednak przyjęcie kolejnych nowych przepisów prawa, które mają wprowadzić coraz to nowe obowiązki. Ma to związek z wdrażaniem przez Unię Europejską i Polskę wymogów Europejskiego Zielonego Ładu oraz gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ). Z jednej strony dąży się do ograniczania ilości powstawania odpadów z opakowań, a z drugiej do maksymalizacji ich ponownego wykorzystania. Ten trend regulacyjny nie omija również opakowań karm dla zwierząt. W tym oraz w kolejnych tekstach będziemy dla Państwa opisywać zmiany prawa obejmujące ten temat. Poniższy artykuł przedstawia nadchodzące zmiany dotyczące nowych obowiązkowych oznaczeń na etykietach karm dla zwierząt.
Z artykułu dowiesz się:
- Jakie wpływ nowe regulacje opakowań mają na branżę pet food?
- Jakie zmiany niesie Europejski Zielony Ład dla producentów opakowań?
- Jakie są nowe wymogi dotyczące etykietowania karm dla zwierząt?
Nowe regulacje dotyczące opakowań w branży pet food
Nowe regulacje opakowaniowe wprowadziły już kilka obowiązkowych oznaczeń, m.in. oznaczenie systemu kaucyjnego[1] czy tzw. żółwika, ostrzegającego o zawartości plastiku np. w kubkach jednorazowych[2]. Zmiany te dotychczas omijały produkty pet food. To się jednak ma zmienić, gdyż w trakcie procesu legislacyjnego są projekty dwóch aktów prawnych, których przyjęcie będzie oznaczało obowiązek stosowania na etykietach wielu kategorii produktów (w tym również na karmach) nowych oznaczeń: segregacji odpadów z opakowań oraz wskazywania materiałów opakowaniowych.
A. Oznaczenie segregacji odpadów z opakowań
Coraz częściej na polskim rynku można spotkać oznaczenia wskazujące konsumentom, do jakiego kontenera z odpadami powinni wyrzucać dane opakowania. Obecnie są to oznaczenia dobrowolne (nieobowiązkowe). To się jednak ma zmienić, gdyż projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (nr projektu z wykazu: UC81) zakłada, że na każdym opakowaniu przeznaczonym dla gospodarstwa domowego mają się znaleźć takie oznaczenia.
W projekcie tej ustawy czytamy:
1a. Przedsiębiorca wprowadzający produkty w opakowaniach ma obowiązek umieszczać na opakowaniach oznakowania wskazujące na sposób selektywnego zbierania odpadów powstałych z tych opakowań według frakcji odpadów, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888).
1b. Oznakowanie, o którym mowa w ust. 1a, musi zostać dostosowane tak, aby mogły korzystać z niego osoby niedowidzące i niewidome.
Do przedstawionego projektu można dodać kilka praktycznych komentarzy:
- Przede wszystkim nie przewiduje się stworzenia jednego określonego wzoru oznaczenia. Każdy znakujący produkty będzie musiał stworzyć własne oznaczenie.
- Oznaczenia mają bazować na podziale odpadów opakowaniowych na frakcje określone w rozporządzeniu Ministra Klimatu[3]. Frakcje te będą musiały być podane w oznaczeniu, jednak projekt nie przewiduje obowiązku, aby stosować również kolorystykę właściwą dla kontenera na daną frakcję. Oznacza to, że to nie będzie wymagane kolorowe oznaczenie.
- Co do obowiązku dostosowania oznaczenia dla osób niedowidzących i niewidomych to istnieje dosyć duże prawdopodobieństwo, że wymóg ten nie znajdzie się w ostatecznej wersji ustawy. Podczas konsultacji społecznych zostało bowiem zgłoszonych bardzo wiele zastrzeżeń dotyczących praktycznej możliwości wykonania tego obowiązku na stosowanych w Polsce opakowaniach. Ponadto sami twórcy ustawy w uzasadnieniu nie wyjaśnili, w jaki sposób należałoby taki obowiązek wypełnić.
- Projekt ustawy przewiduje nakładanie administracyjnych kar pieniężnych w wysokości od 10 000 zł do 500 000 zł w przypadku niezamieszczenia oznaczenia lub braku jego dostosowania dla osób niedowidzących i niewidomych. Szczególnie warto zwrócić uwagę na minimalny, ale bardzo wysoki próg kary.
- Znaczenia oznakowania. W innym miejscu projektu zaznaczono, że urzędem kontrolującym poprawność zastosowanego oznaczenia ma być Inspekcja Ochrony Środowiska. Dojdzie więc kolejny urząd uprawniony do kontrolowania znakowania karm dla zwierząt.
Sam projekt został opublikowany i trafił do konsultacji społecznych jeszcze w 2021 roku. Natomiast nie trafił jeszcze do Sejmu. Dlatego trudno przewidzieć, kiedy oraz w jakim kształcie ustawa zostanie ostatecznie przyjęta. Można jednak oczekiwać, że w najbliższych miesiącach nowy rząd oraz parlament będą kontynuować pracę nad ustawą, gdyż ma ona tworzyć wymagany przez prawo unijne system Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP). W ramach tego systemu każdy producent wprowadzający na rynek produkt w opakowaniu będzie musiał ponosić za to dodatkową odpowiedzialność. Jednym z elementów tej odpowiedzialności ma być właśnie stosowanie nowego oznaczenia.
B. Oznaczenie materiałów opakowaniowych
Zmiany wymogów etykietowania opakowań nadchodzą również ze strony prawodawców unijnych. Od 2022 roku powstaje bowiem zupełnie nowe unijne rozporządzenie dotyczące opakowań[4]. Będzie ono dotyczyło wszystkich opakowań stosowanych dla produktów w całej UE, w tym także opakowań produktów pet food oraz innych artykułów dla zwierząt. Jednym z wymogów tego projektu jest wprowadzenie obowiązkowego oznaczenia materiałów, z których wykonane jest dane opakowanie.
Obecnie stosowanie oznaczeń materiałów opakowaniowych jest w Polsce nieobowiązkowe. Polskie przepisy określają wzory dobrowolnych oznaczeń w tym obszarze[5]. W niektórych państwach unijnych istnieją jednak wymogi używania takich oznaczeń (np. we Włoszech). Nowe rozporządzenie ma uporządkować wskazywanie na użyte opakowaniowe w całej Unii Europejskiej. Na wszystkich opakowaniach – poza transportowymi – takie oznaczenie będzie musiało się znaleźć. Wymóg ten dotyczy również opakowań stosowanych w e-commerce.
Chociaż projekt rozporządzenia ma ujednolicać prawo w całej UE, to nie przewiduje jednego konkretnego wzoru oznaczenia. Prawdopodobnie ma być on określony przez Komisję Europejską w rozporządzeniu wykonawczym, które w przyszłości zostanie wydane do omawianego podstawowego rozporządzenia.
Jeśli chodzi o termin wejścia w życie, to projekt zakłada, że znakowanie stanie się obowiązkowe po upływie jednego roku od przyjęcia uchwały/rozporządzenia. Obecne prace legislacyjne najprawdopodobniej zakończą się w 2024 roku. Można zatem zakładać, że nowe oznaczenia trzeba będzie stosować w perspektywie najbliższych 2–3 lat.
…
Będziemy Państwa informować o dalszych pracach legislacyjnych dotyczących przedstawionych oznaczeń. Warto jednak już teraz rozważyć, w jaki sposób dostosować się do nowych wymogów etykietowania. Pomagamy bezpiecznie przygotować się na nadchodzące zmiany. Znajdziecie nas Państwo na https://food-law.pl/.
[1] Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw.
[2] Ustawa z 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej oraz niektórych innych ustaw – implementacja dyrektywy plastikowej.
[3] Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów.
[4] Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zmieniającego rozporządzenie (UE) 2019/1020 i dyrektywę (UE) 2019/904 oraz uchylające dyrektywę 94/62/WE.
[5] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 września 2014 r. w sprawie wzorów oznakowania opakowań.
autor: Patryk Kalinowski, prawnik
https://food-law.pl/
