Wielu przedsiębiorców z branży zoologicznej rozważa wprowadzenie do obrotu karmy dla zwierząt pod własną marką. W praktyce takie rozwiązanie jest stosunkowo łatwe do wdrożenia, zwłaszcza gdy produkcja karmy zostaje zakontraktowana u zewnętrznego producenta.
Regulacje dotyczące karm dla zwierząt nie są w tym zakresie nadmiernie restrykcyjne. Nie oznacza to jednak, że sprzedaż karmy pod marką własną nie wiąże się z określonymi obowiązkami prawnymi. Warto je uwzględnić już na etapie planowania współpracy z producentem.
Wymogi rejestracyjne
Prowadzenie działalności związanej z karmami dla zwierząt – obejmującej m.in. zlecanie produkcji innym podmiotom, magazynowanie, sprzedaż detaliczną i hurtową, w tym sprzedaż online – wymaga spełnienia odpowiednich wymogów rejestracyjnych.
W zależności od zakresu działalności konieczna będzie rejestracja:
- we właściwej miejscowo Inspekcji Weterynaryjnej (IW) albo
- Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS), a w niektórych przypadkach w obu tych organach.
Dodatkowo przedsiębiorca powinien zweryfikować, czy w konkretnym modelu działalności wymagane są także inne zgłoszenia, w szczególności do:
- Urzędu Miar,
- Urzędu Marszałkowskiego,
- Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO).
Zakres wymaganych zgłoszeń zależy od rodzaju prowadzonej działalności oraz skali obrotu.
Wskazówka!
Warto sprawdzić przed startem:
- czy firma jest prawidłowo zarejestrowana jako podmiot działający na rynku pasz,
- czy etykieta jednoznacznie wskazuje podmiot odpowiedzialny,
- czy dostępna jest pełna dokumentacja składu,
- czy nazwa marki nie narusza cudzych praw.
Nazwa podmiotu na etykiecie
Poza zapewnieniem prawidłowego oznakowania karmy kluczowe znaczenie ma wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za etykietowanie. Zasady w tym zakresie reguluje rozporządzenie (WE) nr 767/2009 w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz.
W przypadku karm dla zwierząt domowych obowiązkowe jest podanie m.in.:
- nazwy (firmy) i adresu podmiotu działającego na rynku pasz odpowiedzialnego za etykietowanie,
- numeru zatwierdzenia zakładu tego podmiotu (jeżeli został nadany),
- danych producenta albo numeru zatwierdzenia lub identyfikacyjnego producenta – jeżeli producent nie jest jednocześnie podmiotem odpowiedzialnym za etykietowanie.
Przepisy nie wskazują wprost, kto w każdej sytuacji powinien zostać uznany za podmiot odpowiedzialny. W praktyce jest to najczęściej podmiot, pod którego nazwą karma jest wprowadzana do obrotu. Ostateczne ustalenie zależy jednak od relacji biznesowej pomiędzy zamawiającym a producentem i powinno zostać jednoznacznie uregulowane w umowie.
Ważne!
Producent karmy odpowiada za proces wytwarzania, ale to podmiot wprowadzający produkt na rynek najczęściej ponosi konsekwencje kontroli administracyjnych.
Odpowiedzialność w przypadku kontroli i wycofania produktu
W przypadku zakwestionowania składu, oznakowania lub bezpieczeństwa karmy przez organy kontrolne w pierwszej kolejności adresatem działań organów będzie podmiot, pod którego marką produkt został wprowadzony do obrotu.
Nawet jeżeli produkcja karmy została zlecona zewnętrznemu producentowi, odpowiedzialność administracyjna i wizerunkowa co do zasady obciąża podmiot wprowadzający produkt na rynek. Z tego względu kluczowe znaczenie ma właściwe uregulowanie zasad odpowiedzialności oraz procedur postępowania w umowie z producentem.
Umowa z producentem
Choć w praktyce rynkowej zdarza się, że współpraca z producentem odbywa się bez szczegółowej umowy, takie rozwiązanie wiąże się z istotnym ryzykiem dla zamawiającego.
Umowa powinna regulować nie tylko warunki handlowe (cenę, terminy i warunki dostaw), ale również:
- wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za etykietowanie,
- obowiązki związane ze zgłoszeniami do właściwych organów,
- procedury reklamacyjne i zasady wycofania produktu z rynku,
- odpowiedzialność stron w przypadku zakwestionowania składu lub oznakowania karmy przez organy kontrolne.
Dobrze przygotowana umowa stanowi podstawowe narzędzie ograniczania ryzyka prawnego.
Kontrola składu i dokumentacji
Podmiot wprowadzający karmę do obrotu powinien posiadać dostęp do dokumentacji potwierdzającej zgodność produktu z przepisami, w tym do specyfikacji składu oraz deklaracji producenta. Brak takiej dokumentacji może istotnie utrudnić obronę stanowiska przedsiębiorcy w przypadku kontroli, nawet jeżeli faktyczna produkcja karmy została powierzona innemu podmiotowi.
Znak towarowy
Wprowadzając karmę pod marką własną, warto zadbać o ochronę nazwy jako znaku towarowego. Rejestracja może nastąpić na poziomie krajowym, unijnym lub międzynarodowym. Niezależnie od decyzji o rejestracji przedsiębiorca powinien upewnić się, że używane oznaczenie nie narusza praw osób trzecich. W tym celu często konieczne jest przeprowadzenie odpowiedniej analizy prawnej. Ochrona marki nie musi ograniczać się wyłącznie do znaku towarowego – możliwe jest również rozważenie ochrony opakowania, np. jako wzoru.
Karma bytowa a karma dietetyczna
Należy pamiętać, że odmienne wymogi mogą dotyczyć karm dietetycznych (weterynaryjnych), które podlegają dodatkowym regulacjom w zakresie składu, oznakowania i przeznaczenia. Wprowadzenie takiego produktu na rynek wymaga każdorazowo odrębnej analizy prawnej.
Sprzedaż online
W przypadku sprzedaży karmy pod marką własną za pośrednictwem sklepu internetowego należy dodatkowo uwzględnić obowiązki informacyjne wynikające z przepisów o ochronie konsumentów.
Podsumowanie
Planując sprzedaż karmy pod marką własną, warto w szczególności pamiętać o:
- dopełnieniu obowiązków rejestracyjnych,
- jednoznacznym ustaleniu, kto jest podmiotem odpowiedzialnym za oznakowanie,
- zawarciu odpowiedniej umowy z producentem,
- zabezpieczeniu nazwy i identyfikacji marki.
Przeczytaj także: Private label w karmach dla zwierząt – analiza globalnego rynku 2025-2035
