Kategoria

prawo

Praktyczne porady, trendy i strategie marketingowe dla sklepów i firm z branży zoologicznej.

O konieczności ochrony danych osobowych słyszał już chyba każdy. Szczególnie obowiązki te dotyczą właścicieli sklepów, zarówno stacjonarnych, jak i internetowych, którzy chcieliby wykorzystać zebrane dane klientów do np. celów marketingowych. Poniżej opisujemy podstawowe zasady wykorzystania takich danych.

Z artykułu dowiesz się:

  • jakie przepisy regulują ochronę danych osobowych,
  • jak przeprowadzić audyt zgodności z RODO,
  • jakie są warunki legalnego przetwarzania danych osobowych.

RODO i ochrona danych

Chociaż przepisy prawa regulują zasady wykorzystywania danych osobowych od bardzo dawna, to głośno zrobiło się o nich wraz z przyjęciem Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (dalej jako: RODO). Jest to podstawowa regulacja określająca, w jaki sposób pomioty w całej Unii Europejskiej mogą legalnie przetwarzać dane osobowe.

Co to są dane osobowe?

Zgodnie z RODO dane osobowe oznaczają „wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej (osobie, której dane dotyczą); możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej”.

Jest to bardzo ogólna i pojemna definicja. W skrócie – danymi osobowymi są wszelkie informacje pozwalające zidentyfikować konkretną osobę fizyczną. Nie będą nimi zatem dane np. spółki (czasem niektórzy tak sądzą), ale już np. imię, nazwisko, adres korespondencyjny (pocztowy), adres e-mail i numer komórkowy klienta (konsumenta) – jak najbardziej.

Ważne!


RODO, czyli Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych, to unijne rozporządzenie, które reguluje przetwarzanie danych osobowych osób fizycznych w UE. Ustala zasady zbierania, przetwarzania i przechowywania danych osobowych, zapewniając ochronę prywatności i praw jednostek.

W jaki sposób można zbierać dane osobowe klientów sklepu?

Najkrótszą odpowiedź można streścić do słów: zgodnie z RODO. RODO posługuje się pojęciem „przetwarzania” danych osobowych. Oznacza to każdą operację (w tym zbieranie i dalsze wykorzystywanie) na danych osobowych. Przetwarzanie może dotyczyć danych udostępnianych przez kupującego w formie papierowej (np. podczas zakupu w stacjonarnym sklepie zoologicznym) czy elektronicznej (np. wypełnienie formularza na stronie).

Jeśli podmiot zbiera dane w celu wykorzystania ich, np. w celach marketingowych, staje się ich administratorem. Na administratorze właśnie ciążą podstawowe obowiązki związane z przestrzeganiem wymogów RODO. Będą one miały zastosowanie nawet wówczas, gdy dalsze operacje na danych (np. wysyłka listy mailingowej) będzie zlecona innemu podmiotowi.

Wszystkie dane osobowe muszą być:

  • przetwarzane zgodnie z prawem, rzetelnie i w sposób przejrzysty dla osoby, której dane dotyczą;
  • zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i nieprzetwarzane dalej w sposób niezgodny z tymi celami;
  • adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane (minimalizacja danych);
  • prawidłowe i w razie potrzeby uaktualniane;
  • przechowywane w formie umożliwiającej identyfikację osoby, której dane dotyczą, przez okres nie dłuższy, niż jest to niezbędne do celów, w których dane te są przetwarzane;
  • przetwarzane w sposób zapewniający odpowiednie bezpieczeństwo danych osobowych.

Każdy administrator odpowiedzialny za przestrzeganie tych wymogów musi być w stanie wykazać ich przestrzeganie (np. poprzez wdrożenie odpowiedniej polityki RODO i przyjęcie regulaminów przetwarzania danych osobowych).

Zasady wykorzystania danych osobowych klientów sklepu

6 warunków legalnego przetwarzania danych

Każdy administrator musi posiadać odpowiednie uzasadnienie na przetwarzanie. RODO przewiduje6 warunków legalnego przetwarzania danych:

  1. osoba, której dane dotyczą, wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych w jednym lub większej liczbie określonych celów;
  2. przetwarzanie jest niezbędne do wykonania umowy, której stroną jest osoba, której dane dotyczą, lub do podjęcia działań na żądanie osoby, której dane dotyczą, przed zawarciem umowy;
  3. przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze;
  4. przetwarzanie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej;
  5. przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi;
  6. przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem.

Wystarczy, że będzie spełniony przynajmniej jeden z tych warunków. Im jest on wyżej na liście, tym lepiej.

Wybór uzasadnienia przetwarzania będzie zależał od tego, jakie dane oraz w jakim celu mają być przetwarzane. Optymalnym (i bezpiecznym) rozwiązaniem jest uzyskiwanie wyraźnych zgód klientów na poszczególne działania – czy to będzie zgoda na udostępnienie danych w celu realizacji zakupu, czy na wykorzystanie danych w celach marketingowych. Administrator powinien informować, na jakiej podstawie zbiera poszczególne dane.

Obowiązki informacyjne

Skoro mówimy o informowaniu, to administrator, zbierając dane osobowe od klientów, musi wypełnić ciążące na nim obowiązki informacyjne. Jest to bardzo ważne, gdyż niepodanie tych informacji może grozić dotkliwymi sankcjami finansowymi.

RODO wskazuje, że podczas zbierania danych osobowych administrator powinien podawać wszystkie poniższe informacje:

  • swoją tożsamość i dane kontaktowe oraz, gdy ma to zastosowanie, tożsamość i dane kontaktowe swojego przedstawiciela;
  • dane kontaktowe inspektora ochrony danych (gdy został on wyznaczony);
  • cele przetwarzania danych osobowych (realizacja umowy, dostawy, wysłanie newslettera) oraz podstawę prawną przetwarzania (podstawy zostały wskazane powyższej);
  • prawnie uzasadnione interesy realizowane przez administratora lub przez stronę trzecią (gdy przetwarzanie odbywa się na tej podstawie);
  • informacje o odbiorcach danych osobowych lub o kategoriach odbiorców, jeżeli istnieją;
  • informacje o zamiarze przekazania danych osobowych do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej (gdy ma to zastosowanie);
  • okres, przez który dane osobowe będą przechowywane, a gdy nie jest to możliwe, kryteria ustalania tego okresu;
  • informacje o prawie do żądania od administratora dostępu do danych osobowych dotyczących osoby, której dane dotyczą, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania lub o prawie do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także o prawie do przenoszenia danych;
  • informacje o prawie do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem (gdy zgoda została wyrażona);
  • informacje o prawie wniesienia skargi do organu nadzorczego (Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych);
  • informację, czy podanie danych osobowych jest wymogiem ustawowym lub umownym, lub warunkiem zawarcia umowy oraz czy osoba, której dane dotyczą, jest zobowiązana do ich podania i jakie są ewentualne konsekwencje niepodania danych;
  • informacje o zautomatyzowanym podejmowaniu decyzji, w tym o profilowaniu, oraz istotne informacje o zasadach ich podejmowania, a także o znaczeniu i przewidywanych konsekwencjach takiego przetwarzania dla osoby, której dane dotyczą.

Kary za nieprzestrzeganie wymogów RODO

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych zaczął od pewnego czasu nakładać kary pieniężne za nieprzestrzeganie wymogów RODO. Mogą one sięgać aż 20 mln euro lub do 4 proc. całkowitego rocznego światowego obrotu podmiotu z poprzedniego roku obrotowego. Oczywiście im większy podmiot, im na większą skalę przetwarza on dane swoich klientów, tym realne kary mogą być większe.

Natomiast nawet małe sklepy zoologiczne (stacjonarne lub online) mogą być nimi ukarane za np. brak podstawy do przetwarzania danych klientów lub brak ich odpowiedniego poinformowania. Urząd działa bowiem nie tylko na podstawie głośnych i medialnych wycieków danych klientów, ale również na podstawie doniesień, czy to konkurencji, czy też samych klientów, którzy mają coraz wyższą świadomość dotyczącą ochrony swoich danych osobowych.

Zapamiętaj!

  1. Zapoznanie się z RODO: właściciele sklepów muszą dokładnie znać przepisy RODO, które regulują przetwarzanie danych osobowych w Unii Europejskiej, by zapewnić ich przestrzeganie w codziennej działalności.
  2. Przeprowadzenie audytu: regularne audyty są niezbędne do monitorowania i zapewnienia zgodności z przepisami o ochronie danych, szczególnie w kontekście zbierania danych klientów oraz ich wykorzystywania w celach marketingowych.
  3. Stosowanie wymogów do celów przetwarzania: dane osobowe powinny być zbierane i przetwarzane zgodnie z konkretnymi, wyraźnymi i prawnie uzasadnionymi celami, a wszelkie operacje na danych powinny być ograniczone do tego, co jest niezbędne do realizacji tych celów.

autor: dr Patryk Kalinowski, prawnik

25 lipca, 2024

W rozumieniu przepisów prawa zwierzęta nie są rzeczami, ale stosuje się do nich przepisy analogicznie jak w przypadku rzeczy. Można je zatem np. sprzedawać. Jednak taka sprzedaż obwarowana jest szeregiem dodatkowych wymogów. O czym powinien pamiętać właściciel sklepu zoologicznego?

Z artykułu dowiesz się:

  • jaki jest status prawny zwierząt w Polsce,
  • jakie są kluczowe obowiązki i zakazy nałożone na sprzedawców zwierząt,
  • jakie grożą sankcje za nieprzestrzeganie przepisów.

Status prawny zwierząt

Status prawny zwierząt reguluje przede wszystkim Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. Ustawa ta mówi, że „zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę”, ale zaraz dodaje, że „w sprawach nieuregulowanych w ustawie do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy” (art. 1). Przepis ten pozwala prowadzić sprzedaż zwierząt w sklepach zoologicznych.

Czy modliszka jest chroniona ustawą?

Przepisy ustawy o ochronie zwierząt dotyczą „postępowania ze zwierzętami kręgowymi”. Zatem wymogi tego aktu prawnego obejmują sprzedaż m.in.:

  • płazów,
  • gadów,
  • ptaków,
  • ssaków,
  • ryb.

Mimo że niektóre bezkręgowce również są zdolne do odczuwania cierpienia, nie zostały one wskazane wprost w ustawie. Zatem jej obowiązki nie będą miały bezpośredniego zastosowania przy sprzedaży np. modliszki, krabów czy mrówek.

Obowiązki sprzedawcy

W dobie wzrastającej świadomości społecznej na temat dobrostanu zwierząt sprzedawcy muszą przestrzegać zasad wynikających z ustawy o ochronie zwierząt. Oto one:

  • Obowiązek humanitarnego traktowania zwierząt

Jest to pierwszy i najważniejszy obowiązek wskazany w ustawie o ochronie zwierząt. „Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania” (art. 5). Należy przez to rozumieć traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę. W odniesieniu do sklepu zoologicznego humanitarne traktowanie może polegać m.in. na zapewnieniu zwierzętom odpowiedniej przestrzeni do funkcjonowania czy wystarczającej ilości pożywienia.

  • Zakaz zabijania zwierząt

Nie jest to zakaz bezwzględny. Zabicie utrzymywanego zwierzęcia jest dopuszczalne m.in. w razie konieczności bezzwłocznego uśmiercenia czy działań niezbędnych do usunięcia poważnego zagrożenia sanitarnego dla ludzi lub zwierząt.

  • Zakaz znęcania się nad zwierzętami

Ustawa definiuje znęcanie się nad zwierzętami jako zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpienia. Przykładami zabronionych praktyk są:

  • „złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt”;
  • „utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji”;
  • „transport żywych ryb lub ich przetrzymywanie w celu sprzedaży bez dostatecznej ilości wody umożliwiającej oddychanie”;
  • „utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku”.

Zwierzę traktowane w taki sposób może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta, burmistrza lub prezydenta miasta i przekazane np. ogrodowi zoologicznemu. Taka decyzja administracyjna podlega natychmiastowemu wykonaniu. W niektórych przypadkach dotychczasowy właściciel lub opiekun zwierzęcia może być obciążony kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia.

sprzedaż zwierząt w sklepie zoologicznym
  • Zakaz sprzedaży zwierząt w określonych miejscach

Przepisy wyraźnie wskazują, że zabroniona jest sprzedaż zwierząt domowych na targowiskach, targach i giełdach, a także psów i kotów poza miejscami ich chowu lub hodowli. Typowy stacjonarny sklep zoologiczny nie może zatem sprzedawać psów ani kotów, a także prowadzić sprzedaży zwierząt poza swoim lokalem. Ciekawostką jest również to, że samo nabywanie zwierząt sprzedawanych w sposób niezgodny z przepisami jest również zakazane.

Przepisy milczą natomiast na temat sprzedaży przez internet. Nie jest to zatem wyraźnie zakazana praktyka, ale warto pamiętać, że zarówno utrzymywanie, jak i transport takich zwierząt powinien odbywać się z zachowaniem odpowiednich wymogów ustawy. Warto również opisać taką praktykę w regulaminie sklepu.

  • Wymogi dotyczące transportu zwierząt

W tym zakresie polska ustawa odsyła do przepisów prawa unijnego, a konkretnie do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz zmieniające dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 1255/97. Rozporządzenie to określa bardzo szczegółowo, w jaki sposób można legalnie przewozić zwierzęta – dotyczy to również transportu do sklepu, jak i do klienta (w przypadku sprzedaży przez internet). Do tych wymogów należy m.in. zapewnienie zwierzęciu wody i pożywienia podczas transportu.

  • Zabiegi na zwierzętach

Zabiegi lekarsko-weterynaryjne na zwierzętach są dopuszczalne dla ratowania ich życia lub zdrowia oraz dla koniecznego ograniczenia populacji i mogą być przeprowadzane wyłącznie przez osoby uprawnione. Osoba prowadząca sklep, jeśli nie ma odpowiednich kwalifikacji, nie może ich wykonywać.

  • Uśmiercanie zwierząt

Jest to kolejny aspekt traktowania zwierząt, który jest uregulowany w ustawie. Przede wszystkim uśmiercanie zwierząt może odbywać się wyłącznie w sposób humanitarny, polegający na zadawaniu przy tym minimum cierpienia fizycznego i psychicznego.

W określonych przypadkach (choroby zakaźne) zwierzę może być uśmiercone bez zgody właściciela co do zasady na podstawie orzeczenia lekarza weterynarii. Podać środek usypiający może jednak tylko lekarz weterynarii.

Kto przeprowadza kontrole?

Podstawowym urzędem, który sprawuje nadzór nad przestrzeganiem przepisów o ochronie zwierząt, jest Inspekcja Weterynaryjna, która może współdziałać z organizacjami społecznymi. Kontrole muszą odbywać się z poszanowaniem przepisów rozdziału 5 Ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Co do zasady Inspekcja powinna zawiadomić przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli, a po jej skończeniu powinien być spisany protokół. Szczegółowe zasady przeprowadzania takiej kontroli są tematem do osobnego omówienia.

Uwaga!
Inspekcja Weterynaryjna jest zobowiązana do poinformowania przedsiębiorcy o planowanym rozpoczęciu kontroli.

Sankcje za naruszenie przepisów

W tym miejscu należy jednak zaznaczyć, że jeśli zostanie stwierdzone naruszenie przepisów ustawy o ochronie zwierząt (np. znęcanie się nad zwierzętami), to właściciel lub pracownik sklepu mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności karnej. Może ona polegać m.in. na karze pozbawienia wolności do lat 3. Ponadto sąd może zastosować środek karny polegający na zakazie posiadania wszelkich albo określonej kategorii zwierząt, co w praktyce mogłoby uniemożliwić dalsze prowadzenie sklepu zoologicznego. Różnorodnym sankcjom podlega szereg innych naruszeń przepisów ustawy; możliwe są m.in. nawiązka (nawet do wysokości 100 000 zł) na wskazany cel związany z ochroną zwierząt, kara aresztu oraz grzywna.

Warto zaznaczyć, że nawet samo usiłowanie, podżeganie lub pomocnictwo, np. w nielegalnej sprzedaży zwierząt, jest karalne. Ponadto sąd może orzec przepadek zwierzęcia. Ogólnie ustawa o ochronie zwierząt przewiduje bardziej surowe sankcje za ciężkie przewinienia (np. znęcanie się nad zwierzętami), a lżejsze za naruszenie wymogów administracyjnych, np. dotyczących zakazu sprzedaży.

Na marginesie: sprzedawcy zwierząt powinni pamiętać, że mogą oni odpowiadać za szkody wyrządzone innym osobom przez sprzedawane zwierzęta (np. powstałe w wyniki pogryzienia). Odpowiedzialność ta ma nawet zastosowanie, gdyby zwierzę uciekło. Te zagadnienia są regulowane przez odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego.

Zapamiętaj!

  • Zapoznanie się z przepisami: właściciele sklepów zoologicznych powinni dokładnie znać przepisy dotyczące ochrony zwierząt, aby zapewnić ich przestrzeganie w codziennej działalności.
  • Przeprowadzenie audytu: w celu uniknięcia naruszeń prawa właściciele powinni regularnie przeprowadzać audyt różnych aspektów swojej działalności, szczególnie tych związanych z transportem i sprzedażą zwierząt przez internet.
  • Stosowanie wymogów do wszystkich zwierząt: chociaż ustawa formalnie dotyczy zwierząt kręgowych, w miarę możliwości zaleca się stosowanie tych samych standardów ochrony również w odniesieniu do innych typów zwierząt.

autor: dr Patryk Kalinowski, prawnik

23 lipca, 2024

Drodzy Czytelnicy

lipcowe wydanie PetInsidera przynosi mnóstwo cennych wskazówek i informacji, które sprawią, że ten miesiąc będzie wyjątkowo inspirujący dla każdego, kto jest związany z branżą zoologiczną. Czy jesteście gotowi na nowe wyzwania i możliwości, które niesie ze sobą zbliżające się PetExpo? To idealna okazja, aby rozwinąć sieć kontaktów, zaktualizować wiedzę o branży i oczywiście, odkryć najnowsze innowacje.

Dlaczego warto odwiedzić targi PetExpo? Przygotowaliśmy dla Was kompleksowy przewodnik, który pomoże zaplanować każdy dzień na targach, maksymalizując korzyści z uczestnictwa. Od checklisty po strategie zapamiętywania informacji i kontaktów – wszystko, co musisz wiedzieć, aby Twoja wizyta była sukcesem.

W działach Nowości produktowe i Diamenty Zoologii przedstawiamy produkty, które zwróciły naszą uwagę i które mogą wzbogacić ofertę Waszych sklepów. Od nowych źródeł białka w karmach dla psów, przez dziczyznę, aż po specjalistyczne karmy weterynaryjne dla kotów – nasz magazyn to kopalnia wiedzy o najnowszych trendach i produktach.

Zajmiemy się także ważnym tematem odpowiedzialności – jak sklepy zoologiczne mogą radzić sobie w przypadku niezapłaconych faktur oraz jakie wymogi higieny obowiązują przy pakowaniu karm. Dodatkowo w naszym felietonie podróżniczym odkryjemy, jak na przestrzeni lat zmieniło się podróżowanie z psem.

Nie przegapcie również drugiej części naszej serii o sztuce wywierania wpływu oraz ekskluzywnego raportu z VII Sympozjum Naukowego Pupil Instytutu Żywienia Zwierząt.

Mamy nadzieję, że to wydanie stanie się dla Was istotnym narzędziem, które nie tylko wzbogaci Waszą ofertę, ale również zainspiruje do dalszego rozwoju i doskonalenia Waszych biznesów. Życzymy owocnych przygotowań do targów oraz wielu udanych spotkań na PetExpo!

Z entuzjazmem na kolejne sukcesy

Edyta Winiarska-Joniec
redaktor naczelna

Spis artykułów - lipiec 2024

  1. Dlaczego warto odwiedzić targi PetExpo
  2. Checklista – jak zaplanować wizytę na PetExpo
  3. Nowe źródła białka w karmach dla psów
  4. Pupilkarma od kuchni – VII Sympozjum Naukowe Pupil Instytutu Żywienia Zwierząt
  5. Nowości produktowe
  6. Diamenty Zoologii te produkty warto mieć w ofercie
  7. Dziczyzna w karmie dla psa – nowy trend w żywieniu psów
  8. Suplementy dla psa na stawy – kompleksowy przewodnik dla sklepów zoologicznych
  9. Karma weterynaryjna dla kotów
  10. Dlaczego warto mieć w ofercie karmy specjalistyczne dla kota
  11. Psia etykieta na targach – co warto wiedzieć
  12. Wykorzystanie social mediów do relacji z targów na żywo
  13. Jak zaplanować wizytę na targach PetExpo
  14. Jak efektywnie zapamiętywać informacje i kontakty podczas targów?   
  15. Analiza wystawców – jak wybrać najbardziej wartościowych partnerów?
  16. Sztuka wywierania wpływu, czyli jak skutecznie przyciągnąć i zatrzymać klientów – cz.2
  17. Najlepsze strategie negocjacyjne z wystawcami branży zoologicznej – cz. 1
  18. Odpowiedzialność sklepu z tytułu nieopłaconych faktur
  19. Wymogi higieniczne dla karm pakowanych w sklepie zoologicznym
  20. Felieton
18 lipca, 2024
ekokarmy odpowiedzialność sprzedawcy

Jakiś czas temu omawialiśmy dla Państwa odpowiedzialność sprzedawcy za znakowanie karmy. Przypadek ekokarm jest szczególny, gdyż karmy ekologiczne są w prawie bardzo mocno chronione. Zatem jak i za co odpowiada sprzedawca takich karm?

Z artykułu dowiesz się:

  • jakie przepisy regulują sprzedaż karm ekologicznych i jakie są konsekwencje ich naruszenia,
  • jakie wymogi certyfikacji muszą spełniać sprzedawcy karm ekologicznych,
  • jakie sankcje grożą za nieprawidłowe znakowanie i sprzedaż karm ekologicznych.

Karma ekologiczna, czyli jaka?

Prawo unijne bardzo restrykcyjnie podchodzi do tego, jakie produkty mogą być nazywane ekologicznymi (inaczej: „bio” lub „eko”). Wymogi dla takich produktów określa Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007. W skrócie: produkt może być sprzedawany jako ekologiczny, jeśli spełnia odpowiednie wymogi tego rozporządzenia. Dotyczą one przede wszystkim aspektów takich jak: składniki, zastosowane procesy produkcyjne, znakowanie czy pozostawanie pod nadzorem oraz certyfikacją odpowiednich urzędów i jednostek.

Dodajmy, że karmy dla zwierząt (jako szczególny rodzaj pasz) są objęte wymogami ww. rozporządzenia, jeśli są produktami pochodzenia rolnego. Pochodzenia rolnego będą produkty zarówno roślinne (np. ze zbóż), jak i zwierzęce (np. wyroby mięsne). Zatem większość dostępnych na rynku karm może być traktowana jako potencjalnie ekologiczne.

Ważne!

Prawo Unii Europejskiej określa surowe wymogi, które muszą spełniać produkty, aby mogły być nazywane ekologicznymi, zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/848. Produkty te muszą odpowiadać określonym standardom dotyczącym składników, procesów produkcyjnych i znakowania oraz podlegać nadzorowi i certyfikacji.

Wymogi dla sprzedaży karm ekologicznych

Co do zasady łańcuch dostaw produktów ekologicznych objęty jest ścisłym nadzorem urzędów i wymogami uzyskania odpowiedniej certyfikacji. W przypadku sprzedaży detalicznej karmy ekologicznej w sklepie (on-line lub stacjonarnym – bez różnicy) podmiot musi zarejestrować się w Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS). Jest to taka sama rejestracja jak w przypadku sprzedaży karm nieekologicznych.

W przypadku obowiązku uzyskania certyfikacji sytuacja jest bardziej skomplikowana. Rozporządzenie nr 2018/848 wymaga bowiem, aby przed wprowadzeniem do obrotu wszelkich produktów oznaczonych jako „ekologiczne” podmioty produkujące, przygotowujące, dystrybuujące lub przechowujące produkty ekologiczne uzyskały odpowiednią certyfikację ekologiczną (tj. otrzymały certyfikat).

Z tego obowiązku zwolnione są podmioty, które sprzedają opakowane produkty ekologiczne bezpośrednio konsumentowi lub użytkownikowi końcowemu – pod warunkiem, że nie produkują, nie przygotowują ani nie przechowują do celów innych niż związane z punktem sprzedaży lub przywozem takich produktów z państwa trzeciego, ani nie zlecają podwykonawstwa tych czynności innemu podmiotowi. W skrócie: jeśli prowadzona jest wyłącznie sprzedaż detaliczna, to nie ma obowiązku uzyskiwania certyfikatu. Jeśli dodatkowo dochodzi np. magazynowanie karmy w osobnym magazynie (przed etapem sprzedaży detalicznej), to uzyskanie certyfikacji może okazać się konieczne.

ekokarmy odpowiedzialność sprzedawcy

Etykietowanie

Każda karma ekologiczna powinna być odpowiednio oznakowana. Podstawowym wymogiem z rozporządzenia nr 2018/848 jest używanie loga produkcji ekologicznej, tzw. ekoliścia (którego wzór jest szczegółowo określony w przepisach), wraz z kodem jednostki certyfikującej (której podlega podmiot, który zrealizował ostatni etap produkcji lub przygotowania) oraz oznaczeniem pochodzenia produktu.

Co więcej, karmy dla zwierząt są objęte dodatkowymi wymogami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2419 z dnia 18 października 2023 r. w sprawie znakowania ekologicznej karmy dla zwierząt domowych. Dotyczą one m.in. składników takich karm oraz deklaracji na etykiecie.

Co istotne, sprzedawca karmy (nawet jeśli sam nie ingeruje w żaden sposób w etykietę) jest odpowiedzialny za to, aby spełniała ona wszystkie wymogi dla produktów ekologicznych. Warto zatem w umowie z dostawcami zawrzeć odpowiednie zapisy, które pozwolą rozłożyć ryzyko w przypadku ewentualnych nieprawidłowości.

Ważne!

Sprzedawca karmy ponosi odpowiedzialność za to, aby etykieta produktu była zgodna ze wszystkimi wymogami dotyczącymi produktów ekologicznych, nawet jeśli sam nie wprowadza żadnych zmian na etykiecie.

Sankcje

W artykule „Odpowiedzialność prawna sprzedawcy za etykietowanie karmy” z wydania kwietniowego zostały omówione podstawowe sankcje za nieprawidłowości w znakowaniu sprzedawanych karm. Będą one miały zastosowanie również w przypadku karm ekologicznych. Urząd może zatem np. zakazać sprzedaży produktów objętych nieprawidłowościami.

Ponadto w przypadku karm ekologicznych odpowiedzialność ta będzie bardziej surowa. Sprzedawca powinien tu również pamiętać o sankcjach wynikających z polskiej Ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej.

Zgodnie z tą ustawą:

  • w przypadku wprowadzania do obrotu produktów niedopuszczonych do stosowania w produkcji ekologicznej, które zostały oznakowane w sposób sugerujący, że dane produkty są dopuszczone zgodnie z przepisami rozporządzenia 2018/848 do stosowania w produkcji ekologicznej (w tym przez oznakowanie określeniem „ekologiczny” lub pochodną tego określenia, lub określeniem „eko” lub „bio”), sprzedawca podlega karze pieniężnej w wysokości do 200% korzyści majątkowej, którą uzyskał lub którą mógłby uzyskać za wprowadzony do obrotu produkt;
  • w razie wprowadzania do obrotu produktu rolnictwa ekologicznego jako produkt rolnictwa ekologicznego, który został oznakowany z naruszeniem wymogów rozporządzenia 2018/848, sprzedawca podlega karze pieniężnej w wysokości do trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia za rok poprzedzający rok wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary;
  • w przypadku wprowadzania do obrotu produkt, który nie jest objęty certyfikatem ekologicznym, ale jest oznakowany jako produkt rolnictwa ekologicznego, sprzedawca podlega karze pieniężnej w wysokości do 200% korzyści majątkowej, którą uzyskał lub którą mógłby uzyskać za wprowadzone do obrotu produkty, nie niższej jednak niż 1000 zł.

IJHARS, ustalając wysokość kary, uwzględnia stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu dokonującego naruszenia i wielkość korzyści majątkowej, którą podmiot ten uzyskał lub którą mógłby uzyskać w związku z naruszeniem. Co prawda w przypadku niskiego stopnia szkodliwości czynu, niewielkiego zakresu naruszenia i braku stwierdzenia istotnych uchybień w dotychczasowej działalności podmiotu dokonującego naruszenia urząd może odstąpić od wymierzenia kar pieniężnych, lecz dotyczy to jedynie niektórych naruszeń wymienionych w ustawie. Gdy decyzja o wymierzeniu kary stała się ostateczna, obowiązkiem jest jej opłacenie w ciągu 30 dni.

Zapamiętaj!

Sprzedaż karmy ekologicznej z naruszeniem przepisów może się wiązać z dotkliwymi sankcjami nakładanymi przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Należy tu się liczyć z wydaniem zakazu sprzedaży takich produktów oraz wysokimi karami finansowymi.

autor: dr Patryk Kalinowski, prawnik

10 lipca, 2024
odpowiedzialność prawna

Sprzedawca – czy to w sklepie stacjonarnym, czy internetowym – formalnie odpowiada za to, aby sprzedawana przez niego karma dla zwierząt spełniała wymogi prawa, również w zakresie prawidłowości oznakowania. Ustalmy zatem, jaką odpowiedzialność może ponieść sprzedawca za nieprawidłowe oznaczenia na etykietach. 

Z artykułu dowiesz się: 

  • jakie obowiązki mają sprzedawcy w zakresie etykietowania karmy dla zwierząt, 
  • jakie są sankcje za nieprawidłowe oznakowanie produktów, 
  • co może zrobić Inspekcja, gdy stwierdzi naruszenie przepisów etykietowania. 

Nieprawidłowości w oznakowaniu, czyli co? 

Etykietowanie karm dla zwierząt domowych jest objęte wieloma regulacjami unijnymi i polskimi na czele z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz. 

Zgodnie z polską Ustawą z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach nadzór nad prawidłowością etykietowania karm dla zwierząt domowych przy ich sprzedaży detalicznej w sklepach sprawuje Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS). Podczas kontroli Inspekcja może badać prawidłowość oznakowania karmy pod wieloma aspektami, np.: czy etykieta zawiera wszystkie informacje obowiązkowe, czy hasła marketingowe nie wprowadzają w błąd, czy czcionka jest czytelna i wreszcie czy użyte jest oznakowanie w języku polskim. Urząd może sprawdzać produkty na półce oraz te wystawione do sprzedaży w sklepie internetowym (niedawno przyjęto nawet szczegółowe regulacje, jak powinna przebiegać kontrola sprzedaży na odległość, w tym zakup kontrolny). 

box law responsibility 1

Niewłaściwa jakość vs. zafałszowanie 

IJHARS w przypadku wykrycia nieprawidłowości zalicza je do jednego z dwóch rodzajów naruszeń: niewłaściwej jakości handlowej albo zafałszowania. Różnica między nimi jest znacząca, bo wpływa na to, jakie sankcje mogą być nałożone. 

Zgodnie z Ustawą z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych jakość handlowa są to „cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi”. Niewłaściwą jakością handlową w przypadku oznakowania karmy może być choćby częściowo naderwana etykieta czy słabo czytelne (wypłowiałe) informacje na niej zawarte. 

Z kolei zafałszowanie jest podwyższonym (kwalifikowanym) rodzajem odpowiedzialności. Ustawa za produkt zafałszowany rozumie m.in. taki, w którym zostały wprowadzone zmiany (np. dotyczące oznakowania) mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów. Przykładem zafałszowania może być brak użycia prawidłowej nazwy produktu czy obecność na etykiecie haseł wprowadzających w błąd. 

Kary finansowe 

Jednymi z najczęstszych sankcji, które mogą być nałożone na sprzedawcę karmy za nieprawidłowe znakowanie, są kary finansowe. Przepisy przewidują dwa ich podstawowe rodzaje: grzywny oraz administracyjne kary pieniężne. Są między nimi istotne różnice. 

Grzywna jest sankcją karną. Jest ona nakładana na konkretną osobę, na przykład na właściciela sklepu, najczęściej w formie mandatu karnego. W przypadku grzywien o wyższej kwocie Inspekcja może skierować wniosek do sądu o ukaranie grzywną. 

Z kolei administracyjna kara pieniężna jest środkiem administracyjnym i jest nakładana na podmiot, który prowadzi działalność gospodarczą (głównie jednoosobowe działalności lub spółki). W przypadku niewłaściwej jakości handlowej kara jest ograniczona kwotą wskazaną w przepisach (podstawowe widełki w tym zakresie wynoszą od 500 zł do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej przez wprowadzenie produktów do obrotu). W przypadku zafałszowania kara jest ustalana w odniesieniu do przychodów – maksymalna jej wysokość wynosi 10% rocznego przychodu. 

Należy przy tym zaznaczyć, że Inspekcja, nakładając karę pieniężną, dokonuje jej miarkowania. Uwzględniany jest szereg okoliczności, które mogą wpływać na jej wysokość, m.in. zakres naruszenia, dotychczasową działalność i wielkość przychodu. 

Ważne! 

Nieprawidłowości w etykietowaniu mogą skutkować nałożeniem przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych różnych sankcji, w tym grzywien i kar pieniężnych. 

Środki nadzoru 

Poza sankcjami finansowymi Inspekcja może użyć środków, których rezultatem będzie wstrzymanie sprzedaży produktu o nieprawidłowym oznakowaniu. IJHARS może nakazać m.in. wycofanie produktu z obrotu, wstrzymanie jego dalszej sprzedaży czy jego przeznakowanie na prawidłowe (gdy na przykład na etykiecie brakuje oznaczeń w języku polskim lub wszystkich wymaganych przepisami). 

box law responsibility 2

Informowanie konsumentów 

Inspekcja może nakazać również poinformowanie konsumenta o nieprawidłowościach. Szczególnym rodzajem takiej sankcji jest opublikowanie decyzji o zafałszowaniu na stronie Głównego Inspektoratu IJHARS: https://www.gov.pl/web/ijhars/zafalszowane-artykuly-rolno-spozywcze. Należy zaznaczyć, że w tym wykazie są podane informacje o tym, kto dokładnie (jaki podmiot) sprzedawał zafałszowaną karmę.  

Charakter prawny odpowiedzialności 

Przepisy prawa paszowego (rozporządzenie nr 767/2009) wyraźnie wskazują, że każdy podmiot, który wprowadza do obrotu karmy (w tym je sprzedaje) ponosi odpowiedzialność za prawidłowość jej oznakowania.  

Odpowiedzialność ta – jak zostało wyżej wykazane – wynika z przepisów prawa i ma głównie charakter administracyjny. Sankcje są nakładane przez organ administracyjny na podmiot, przeciwko któremu toczy się postępowanie. Może to być również sprzedawca, nawet taki, którego nazwa nie widnieje na etykiecie sprzedawanego produktu.  

Powstaje zatem pytanie, czy można zwolnić się z takiej odpowiedzialności, np. dzięki umowie między sprzedawcą a dostawcą. Odpowiedź jest krótka: nie. W tym zakresie istnieje utarte orzecznictwo sądów unijnych i polskich, które jasno wskazuje, że nie można uwolnić się z odpowiedzialności administracyjnej (np. kar pieniężnych) w drodze umowy.  

Można jednak zawrzeć umowę dotyczącą odpowiedzialności cywilnej, w której np. dostawca zobowiąże się do zwrotu kary pieniężnej sprzedawcy, gdy ten ją dostanie. Takie rozwiązanie jest dopuszczalne, dlatego warto zawierać umowy w tym zakresie. 

Zapamiętaj! 

Każdy sprzedawca karmy dla zwierząt domowych powinien być świadomy, że odpowiada za prawidłowość znakowania sprzedawanych karm. Nawet w sytuacji, gdy jego nazwa nie widnieje na etykiecie. Sankcje nakładane przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych mogą przybierać charakter karny (grzywny) lub częściej administracyjny (m.in. administracyjne kary pieniężne, zakaz sprzedaży). Żadna umowa nie zabezpieczy sprzedawcy przed sankcjami nakładanymi z urzędu, można jednak (i warto) zawrzeć umowę z dostawcą w przedmiocie ewentualnego zwrotu kosztów w przypadku zakwestionowania oznaczeń na etykietach. 

10 czerwca, 2024
zwroty i reklamacje

Konsumenci nieraz chcą dokonać zwrotu produktu do sklepu lub złożyć reklamację z powodu jego wad. Sprzedawca ma w tym zakresie określone prawem obowiązki. Będą one różne w przypadku sprzedaży on-line oraz dla sklepów stacjonarnych. Poniżej skupiamy się na tych drugich.

Z artykułu dowiesz się:

  • czy klient ma prawo zwrócić Ci towar,
  • kiedy klient może złożyć reklamację i jakie ma prawa,
  • jakie masz prawa i obowiązki, gdy klient chce złożyć reklamację lub zwrócić towar.

Zwrot bez przyczyny – czy tak można?

Zdarza się, że klient czasem zmienia zdanie i chciałby zwrócić zakupiony produkt, czyli odstąpić od umowy sprzedaży. Przyczyny mogą być różne: klient zmienił zdanie, produkt nie spełnił jego oczekiwań lub okazał się niepotrzebny. Dodatkowo niektórzy klienci po prostu uważają, że mają do tego prawo.

Zgodnie z polskimi przepisami w przypadku sprzedaży w sklepie stacjonarnym konsument nie ma prawa do odstąpienia od umowy, a sprzedawca nie ma obowiązku przyjęcia zwrotu pełnowartościowego produktu, niezależnie od tego, czy to będzie karma dla zwierząt, żwirek, zabawka, czy produkty do pielęgnacji pupili. Inaczej sprawa wygląda w przypadku sklepów internetowych, ale o tym w następnym wydaniu.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że sprzedawca może przyjąć produkt z powrotem. Jest to jednak jego indywidualna decyzja i dobra wola. Od sprzedawcy zależy też, jaką formę rozliczenia zaproponuje konsumentowi, mogą to być:

  • wymiana produktu na inny,
  • zwrot pieniędzy (fizycznie lub np. w formie rabatu na przyszłe zakupy albo na kartę podarunkową).

Reguły i zasady takich zwrotów można określić np. w regulaminie sklepu.

Produkt ma wadę, czyli reklamacja

Jeśli konsument przychodzi do sklepu zoologicznego i zgłasza wadę produktu (a więc go reklamuje), to sprzedawca ma określone obowiązki, które wynikają z przepisów prawa. Od 1 stycznia 2023 roku obowiązują w tym zakresie nowe zasady, o których warto pamiętać.

Zgodnie z nowymi przepisami Ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta jedną z dwóch (obok gwarancji) możliwych dróg składania reklamacji przez klienta jest sytuacja, w której produkt jest niezgodny z umową.

Ustawa określa, że produkt jest niezgodny z umową, gdy:

  • nie odpowiada opisowi podanemu przez sprzedawcę,
  • nie odpowiada próbce lub jest niezgodny ze wzorem zaprezentowanym konsumentowi,
  • nie nadaje się do celów określonych przez konsumenta, o których poinformował sprzedawcę przed zawarciem umowy,
  • nie odpowiada właściwościom, które są przypisywane towarom tego samego rodzaju,
  • nie posiada cech, których konsument może racjonalnie oczekiwać,
  • nie odpowiada oczekiwaniom dotyczącym towaru tego rodzaju, opartym na składanych publicznie oświadczeniom sprzedawcy, producenta lub ich przedstawiciela.

W takiej sytuacji konsument ma prawo wybrać jedno z dwóch rozwiązań: może żądać naprawy produktu lub wymiany go na nowy.

zwroty i reklamacje

W sytuacji gdy sprzedawca:

  • odmówił naprawy lub wymiany towaru,
  • nie naprawił lub nie wymienił towaru,
  • próbował naprawić lub wymienić, ale towar nadal jest niezgodny z umową,
  • oświadczył, że nie naprawi lub nie wymieni towaru w rozsądnym czasie lub bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta,

konsument może też żądać stosownej obniżki ceny lub odstąpienia od umowy (gdy mamy do czynienia z istotną niezgodnością z umową, np. produkt typu karma dla zwierząt nie nadaje się do używania zgodnie z przeznaczeniem).

Trzeba pamiętać, że reklamacja złożona w trybie niezgodności z umową może być wykonana w dowolnej formie (również ustnej), chociaż dla celów dokumentacyjnych najlepiej jest przyjmować ją na piśmie.

Reklamacja powinna zawierać przynajmniej:

  • opis braku zgodności towaru z umową,
  • żądanie konsumenta,
  • dowód zakupu, np. paragon lub świadkowie (natomiast nie wolno odmówić przyjęcia reklamacji tylko z tego powodu, że klient nie dostarczył paragonu).

Jeśli konsument złoży reklamację, sprzedawca ma obowiązek rozpatrzyć ją w ciągu 14 dni kalendarzowych od daty jej złożenia. Jeśli sprzedawca nie udzieli odpowiedzi w tym terminie, uważa się, że reklamacja jest uzasadniona.

Sprzedawca jest odpowiedzialny za sprzedany produkt z tytułu jego niezgodności z umową przez 2 lata od dnia jego wydania klientowi. Termin ten może być dłuższy, jeśli przedsiębiorca określił dłuższy termin przydatności towaru do użycia. Samo roszczenie klienta z tego tytułu przedawnia się po 6 latach.

Jeśli przekroczysz termin rozpatrzenia reklamacji, zostanie ona automatycznie uznana za zasadą.

Gwarancja

Jeśli sprzedawca udzielił dodatkowej gwarancji na sprzedawany towar, wtedy również konsument może się na nią powołać przy reklamacji. Należy przy tym pamiętać, że z roszczenia z gwarancji można korzystać niezależnie od tego, czy była składana reklamacja z tytułu niezgodności produktu z umową, czy też nie.

Gwarancją będzie każde dobrowolne oświadczenie przedsiębiorcy dotyczące jakości produktu. Wymogi dla gwarancji zostały określone w Ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny. Podmiot udzielający gwarancji ma dużą swobodę wyboru, na czym dokładnie ma ona polegać, na przykład może to być zwrot zapłaconej kwoty. Jeśli nie zostanie to określone inaczej, gwarancja domyślnie trwa 2 lata od wydania produktu kupującemu.

Zapamiętaj!

  • W sklepach stacjonarnych klienci nie mają prawa do zwrotu zakupionych produktów bez wad. Decyzja o przyjęciu zwrotu zależy od sprzedawcy.
  • Klienci mają prawo reklamować wadliwe produkty, żądając naprawy, wymiany, obniżki ceny lub odstąpienia od umowy.
  • Sprzedawca jest odpowiedzialny za zgodność produktu z umową przez 2 lata od zakupu, a roszczenia reklamacyjne przedawniają się po 6 latach.

autor: Patryk Kalinowski, prawnik

www.food-law.pl

14 marca, 2024

Szukaj

PetExpo 2027 · wystawcy

Zarezerwuj stoisko na PetExpo 2027

Największe targi B2B branży zoologicznej w Polsce. Przygotujemy ofertę dla Twojej firmy.

10–12.09.2027Hala Expo-Łódź
140+
wystawców
600+
marek

Dane z PetExpo 2026

Zapytaj o stoisko →