Kontrole Inspekcji Handlowej w zakresie prawidłowości stosowania cen należą do tych najczęstszych. Z reguły za nieprawidłowości w tym zakresie nakładane są wysokie kary. Jak się przed nimi uchronić i jak przebiega sama kontrola?
Jak poprawnie wskazywać cenę
Zasady prawidłowego deklarowania cen w sklepie określa Ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług. Ustawa przede wszystkim wskazuje, że ceną jest wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę. W cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy.
Zgodnie z ustawą każda cena powinna być podana „w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen”. Szczegółowe zasady podawania cen zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 19 grudnia 2022 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług. Cenę należy uwidaczniać na danym towarze, bezpośrednio przy towarze lub w bliskości towaru, którego dotyczy cena, w miejscu ogólnodostępnym i dobrze widocznym dla konsumentów. Można to zrobić np.:
1) na wywieszce, która może mieć formę wyświetlacza elektronicznego,
2) w cenniku,
3) w katalogu,
4) na obwolucie,
5) w postaci nadruku lub napisu na towarze lub opakowaniu.
W przypadku towaru pakowanego oznaczonego liczbą sztuk dopuszcza się stosowanie przeliczenia na cenę jednostkową za sztukę lub za dziesiętną wielokrotność liczby sztuk, natomiast w przypadku towaru sprzedawanego luzem uwidacznia się jego cenę jednostkową. Cena jednostkowa dotyczy odpowiednio ceny za:
1) litr lub metr sześcienny – dla towaru przeznaczonego do sprzedaży według objętości,
2) kilogram lub tonę – dla towaru przeznaczonego do sprzedaży według masy,
3) metr – dla towaru przeznaczonego do sprzedaży według długości,
4) metr kwadratowy – dla towaru przeznaczonego do sprzedaży według powierzchni,
5) sztukę – dla towaru przeznaczonego do sprzedaży na sztuki.
W szczególnych przypadkach uzasadnionych rodzajem, przeznaczeniem lub zwyczajowo oferowaną ilością towarów przy uwidacznianiu cen jednostkowych dopuszcza się stosowanie dziesiętnych wielokrotności i podwielokrotności.
Ceny promocyjne
Zostały również określone szczególne wymogi dla cen promocyjnych. W każdym przypadku informowania o obniżeniu ceny towaru lub usługi (np. poprzez użycie zwrotu „obniżka”, „promocja”, „przecena”, „okazja”) obok informacji o aktualnej cenie należy zamieścić informację o najniższej cenie, która obowiązywała w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki.
Jeżeli towar lub usługa są w sprzedaży krócej niż 30 dni, obok informacji o obniżonej cenie należy podać informację o najniższej cenie, która obowiązywała od rozpoczęcia sprzedaży do wprowadzenia obniżki.
W przypadku towarów, które ulegają szybkiemu zepsuciu lub mają krótki termin przydatności, obok informacji o obniżonej cenie należy podać informację o cenie sprzed pierwszego zastosowania obniżki.
Kontrole i sankcje
Urzędem odpowiedzialnym za kontrolę prawidłowości podawania w sklepach cen jest Inspekcja Handlowa. Kontrole w tym zakresie mogą przeprowadzać inspektorzy z odpowiednich Inspekcji Wojewódzkich. Są one przeprowadzane zgodnie z wymogami Ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej oraz Ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Zatem zgodnie z tymi przepisami inspekcja (co do zasady) powinna zawiadamiać przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli. Kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli.
WAŻNE!
Inspekcja Handlowa powinna zawiadamiać przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli. Kontrola rozpoczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia tego zawiadomienia.
Jeśli chodzi o sankcje, to brak prawidłowego wykonania obowiązków z ustawy o cenach zagrożone jest karą pieniężną do wysokości 20 000 zł. Kara nakładana jest w drodze decyzji administracyjnej. Warto przy tym pamiętać, że jeśli przedsiębiorca nie wykonuje obowiązków z ustawy co najmniej trzykrotnie w okresie 12 miesięcy, licząc od dnia, w którym stwierdzono naruszenie tych obowiązków po raz pierwszy, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej nakłada na niego karę pieniężną do wysokości 40 000 zł.
Przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej organ uwzględnia:
1) stopień naruszenia obowiązków (w tym charakter, wagę, skalę i czas trwania naruszenia tych obowiązków);
2) dotychczasową działalność przedsiębiorcy, w tym podjęte przez niego działania w celu złagodzenia lub naprawienia szkody poniesionej przez konsumentów, wcześniejsze naruszenia obowiązków przez tego przedsiębiorcę oraz uzyskane przez przedsiębiorcę korzyści majątkowe lub straty w związku z naruszeniem tych obowiązków;
3) wielkość obrotów i przychodu przedsiębiorcy;
4) sankcje nałożone na przedsiębiorcę za to samo naruszenie w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Samą karę należy zapłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej (wskazany przez urząd) w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja o nałożeniu kary pieniężnej stała się ostateczna, tj. po wyczerpaniu całej drogi odwoławczej, co często może zająć wiele miesięcy.
Zapamiętaj!
- Zasady podawania cen zostały szczegółowo określone w ustawie o cenach towarów i usług oraz rozporządzeniu wykonawczym do niego. Wymogi dotyczą m.in. tego, co wlicza się do ceny, gdzie należy ją podać, jak podawać ceny jednostkowe oraz jak wskazywać ceny promocyjne.
- Za naruszenie przepisów dotyczących cen Inspekcja Handlowa może nałożyć karę nawet do 40 000 zł.
- Warto przy tym pamiętać, że w przypadku rozbieżności lub wątpliwości co do ceny za oferowany towar lub usługę konsument ma prawo do żądania sprzedaży towaru lub usługi po cenie dla niego najkorzystniejszej.
mec. Patryk Kalinowski
