Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) nałożył karę w wysokości prawie pół miliona złotych za narzucanie partnerom handlowym ceny odsprzedaży karmy w sklepach online i na platformach zakupowych.
Czego dotyczyła sprawa?
Jak czytamy na stronie UOKiK, sprawa dotyczyła sprzedaży hurtowej i detalicznej karmy dla psów i kotów. Chodziło o sprzedaż produktów dostępnych dla klientów stacjonarnie (w sklepach zoologicznych i gabinetach weterynaryjnych) oraz w sklepach internetowych i na platformach zakupowych online. Przeprowadzone przez Urząd postępowanie wykazało, że sprzedawca zawarł porozumienie ograniczające konkurencję ze swoimi kontrahentami. Spółka sprzedawała karmę w sklepach online w cenach narzuconych przez firmę. W świetle wydanej decyzji administracyjnej spółka swoimi działaniami naruszyła nie tylko przepisy krajowe ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ale również przepisy Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Działania spółki miały bowiem co najmniej potencjalny wpływ na handel między państwami członkowskimi Unii. Prezes UOKiK nałożył karę na spółkę oraz dwóch jej menadżerów, którzy byli bezpośrednio zaangażowani w niedozwolone ustalenia.
Spóła kontrolowała ceny karmy w sklepach internetowych swoich kontrahentów. Celem działań firmy było ustalenie minimalnego poziomu cen, równego cenom oferowanym przez spółkę w jej sklepie internetowym, poniżej którego kontrahenci nie mogli sprzedawać karmy w internecie. W efekcie konsumenci nie mieli możliwości dokonania zakupów po niższych, konkurencyjnych cenach. Działania te prowadziły do sztucznego podtrzymywania cen na rynku, co negatywnie wpływało na konkurencję i sytuację finansową właścicieli psów i kotów. Zdaniem UOKiK pozbawiano ich tym samym możliwości nabywania karmy po cenach kształtowanych uczciwie przez rynek.
Zobowiązania po stronie kontrahentów
Kontrahenci spółki sprzedający przez internet karmy zostali zobowiązani przez spółkę do stosowania w sprzedaży detalicznej cen nie niższych niż te obowiązujące w sklepie internetowym spółki. Spółka dyscyplinowała partnerów handlowych, którzy sprzedawali karmę taniej. Początkowo byli upominani ustnie. Dalsze niezastosowanie się kontrahentów do ustalonych cen powodowało zmianę warunków płatności za karmę, w kolejnym kroku zarząd spółki uniemożliwiał kupowanie produktów po cenie promocyjnej, a w skrajnym wypadku rezygnowano z dalszej współpracy. Partnerzy handlowi kierowali do spółki skargi na nieprzestrzeganie ustaleń cenowych przez pozostałych kontrahentów, w tym wprost zwracali się o podjęcie interwencji w tym zakresie.
Senior mature male account bank manager executive working on laptop checking paper financial report in office. Busy middle aged professional business man using laptop computer reading document at work
Sankcje nałożone przez UOKiK
Kara finansowa nałożona na spółkę wyniosła 352 821 zł. Ponadto Prezes UOKiK wymierzył sankcje wobec dwóch osób zarządzających spółką: odpowiednio 82 250 i 39 000 zł kary.
Urząd przypomina, że maksymalna kara za udział w porozumieniu ograniczającym konkurencje wynosi 10 proc. obrotu dla przedsiębiorcy oraz 2 mln zł dla menadżerów.
Dotkliwych sankcji można uniknąć dzięki programowi łagodzenia kar (leniency). Daje on przedsiębiorcy uczestniczącemu w nielegalnym porozumieniu oraz menadżerom odpowiedzialnym za zmowę szansę obniżenia, a niekiedy uniknięcia kary pieniężnej. Można z niego skorzystać pod warunkiem współpracy z Prezesem UOKiK w charakterze świadka koronnego oraz dostarczenia dowodów lub informacji dotyczących istnienia niedozwolonego porozumienia.
Podsumowanie
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) kontroluje narzucanie partnerom handlowym ceny odsprzedaży karmy w sklepach online i na platformach zakupowych.
Niedozwolone narzucanie cen może przybierać postać wymogu od kontrahentów, aby ci nie sprzedawali dalej produktów poniżej ustalonej ceny minimalnej.
Karę może dostać nie tylko spółka, ale również jej menadżerowie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie opublikował niedawno uzasadnienie do swojego wyroku dotyczącego karm dla zwierząt domowych o niedozwolonym składzie. Zawiera on dosyć rygorystyczną – i kontrowersyjną – interpretację, jakie składniki karm (materiały paszowe oraz dodatki paszowe) są niedozwolone.
Z artykułu dowiesz się:
jakie surowce i dodatki paszowe są zabronione w produkcji karm dla zwierząt w UE oraz jakie przepisy regulują ich stosowanie,
jakie problemy jakościowe wykazano w przypadku surowców pochodzących spoza UE i dlaczego ich stosowanie może być ryzykowne,
jakie obowiązki mają producenci pasz przy imporcie materiałów spoza UE, aby spełniały one wymogi bezpieczeństwa i higieny.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2024 r.
Zapraszamy do zapoznania się z fragmentami orzeczenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 1120/23).
Sprawa dotyczyła skargi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Lublinie z dnia 4 października 2023 r., znak: WLW.110.1.2022 w przedmiocie nakazów z zakresu prawa weterynaryjnego.
„Lubelski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Lublinie orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że:
zakazał stosowania i przetwarzania w ramach działalności wytwórni pasz materiałów paszowych innych niż te wymienione w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 68/20139 z dnia 16 stycznia 2013 r. w sprawie katalogu materiałów paszowych,
zakazał stosowania i przetwarzania w ramach działalności wytwórni pasz dodatków paszowych innych niż te wymienione w EU Register Feed Additives tj. rejestrze dodatków paszowych zlokalizowanym na stronie internetowej Komisji Europejskiej pod adresem https://ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/feed-additives/search,
zakazał stosowania i przetwarzania w ramach działalności wytwórni pasz surowców (materiałów paszowych, dodatków paszowych, mieszanek paszowych) pochodzących z państw trzecich, które nie przeszły weterynaryjnej kontroli granicznej stosownie do art. 46 ust. 1 ustawy o paszach”.
Stan faktyczny i prawny sprawy
„Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniach 21 października 2021 r. i 4 listopada 2021 r. inspektor weterynaryjny z Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Lublinie przeprowadził […] kontrolę okresową. Podczas kontroli dokonano weryfikacji dostawców surowców, przeprowadzono kontrolę dokumentacji potwierdzającej jakość (gatunek) nabywanego surowca, a także sprawdzono wybrane receptury wytwarzanych przez podmiot mieszanek paszowych uzupełniających. […]
W czasie kontroli ustalono, że wytwórnia P. Sp. z o.o. nabywa surowce wykorzystywane do produkcji pasz z oznakowaniem na etykiecie „farmaceutyczny” […] a także „do stosowania w żywności” […] albo bez określenia jakiegokolwiek gatunkunp. kameina […] natomiast nie stosuje w produkcji surowców w jakości paszowej. Podczas kontroli prezes zarządu M. P. poinformował, że firma stara się nabywać surowce w jakości paszowej, jednakże taka jakość nie zawsze jest oferowana, w związku z powyższym firma jest zmuszona nabywać surowce w jakości tzw. farmaceutycznej lub spożywczej.
[…] Dodatkowo nie okazano dokumentów potwierdzających, że surowce sprowadzane z Chin pochodzą z zakładów, które podlegają urzędowym kontrolom weterynaryjnym, są pod nadzorem właściwych władz urzędu weterynaryjnego”.
Co więcej, „[…] Producent […] na etykiecie preparatu «czarnuszka egipska (kmin czarny) olej + witamina E» widocznego na załączniku 4, str. 3 zaleca stosowanie tego preparatu w ilości 2 kapsułki na 60-80 kg wagi ciała na dzień i jednocześnie pisze, że jest to mieszanka paszowa uzupełniająca dla zwierząt domowych. To dawkowanie preparatu «czarnuszka egipska (kmin czarny) olej + witamina E» wprowadza w błąd i przypomina dawkowanie leków, a nie pasz”.
Zakaz stosowania dodatków paszowych spoza EU Register Feed Additives
„Wpkt 2 decyzji organ zakazał spółce stosowania i przetwarzania w ramach działalności wytwórni pasz dodatków paszowych innych niż te wymienione w EU Register Feed Additives tj. rejestrze dodatków paszowych zlokalizowanym na stronie internetowej Komisji Europejskiej pod adresem https://ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/feed-additives/search. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie takie uznać należy za prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami”.
Uzasadnienie decyzji sądu i bezpieczeństwo produktów
Z ustaleń organu wynikało, że P. sp. z o.o. wykorzystuje do produkcji surowce tzw. spożywcze i farmaceutyczne sprowadzane z krajów trzecich, poza weterynaryjną kontrolą graniczną i nieweryfikowane we właścicielskich badaniach laboratoryjnych, więc nie jest w stanie zagwarantować jakości wytwarzanych pasz, a tym samym również ich bezpieczeństwa.
Ustalenia takie zostały zaakceptowane przez poprzednio orzekający w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który w wyroku z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 516/22 wskazywał m.in., że spółka w ramach swojej działalności wykorzystuje do wytworzenia nowego produktu (materiału paszowego, mieszanek paszowych uzupełniających) produkty chińskie, wiedząc, że producenci z Chin nie spełniają wymagań określonych w omawianym wyżej art. 23 ust. 1 pkt a-c rozporządzenia nr 183/2005 i art. 36 u.p. (nie posiadają zakładów na obszarze UE ani przedstawicielstwa ani nie są objęci odpowiednim wykazem), a nabywane od nich produkty nie podlegały weterynaryjnej kontroli granicznej (art. 46 u.p.).
Jednocześnie Spółka nie przeprowadza własnych badań laboratoryjnych ani nie dysponuje dostatecznymi dokumentami potwierdzającymi, że nabywane produkty spełniają wymagania dla pasz określone w art. 23 ust. 1 pkt d rozporządzenia nr 183/2005, również etykiety tych produktów nie zawierają danych wymaganych w powołanych wyżej przepisach. Są bowiem one bardzo lakoniczne. W konsekwencji ograniczonych obowiązków podmiotu M. P. spełnienie formalnego obowiązku z art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 183/2005, polegające na nabywaniu półproduktów przeznaczanych następnie na mieszanki paszowe uzupełniające, od M. P., który oczywiście jest odrębnym podmiotem prawa od Spółki, nie wystarcza do przyjęcia, że Spółka gwarantuje bezpieczeństwo swoich produktów, skoro wytwarza je z wykorzystaniem produktów chińskich wprowadzonych na obszar UE z pominięciem procedur z art. 23 rozporządzenia nr 183/2005 i art. 36 u.p. i art. 46 ust. 1 u.p., jak też spółka nie zapewnia dostatecznie bezpieczeństwa swoich produktów przez to, że wprowadza je do FMR.
Obowiązki producentów pasz przy imporcie surowców spoza UE
„Przedsiębiorstwo paszowe, które przy produkcji pasz wykorzystuje materiały paszowe, dodatki paszowe i mieszanki paszowe, pochodzące spoza obszaru celnego Unii Europejskiej, musi stosować tylko takie materiały paszowe, dodatki paszowe i mieszanki paszowe, które przeszły weterynaryjną kontrolę graniczną zgodnie z zasadami określonymi w rozdziale V rozporządzenia 2017/625 oraz ustawą o paszach.
Nie jest przy tym istotne czy przedsiębiorstwo paszowe samo importuje takie materiały, czy też nabywa materiały importowane przez inne podmioty, w tym także przez zakłady zarejestrowane oraz/lub zatwierdzone zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 183/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 stycznia 2005 r. ustanawiające wymagania dotyczące higieny pasz”.
Zapamiętaj!
Producentom karm dla zwierząt wolno stosować tylko te surowce i dodatki paszowe, które są zgodne z regulacjami UE i przeszły odpowiednie kontrole, zwłaszcza przy imporcie spoza UE.
Import surowców paszowych z krajów trzecich wiąże się z dodatkowymi wymaganiami, w tym weterynaryjną kontrolą graniczną, co ma zapewnić ich bezpieczeństwo i jakość.
Przestrzeganie wymogów jakości i dokumentacji surowców jest kluczowe, aby zagwarantować bezpieczeństwo produktów i uniknąć konsekwencji prawnych.
Dnia 26 września 2024 r. został opublikowany wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C‑330/23. Rozstrzygnął on wątpliwość dotyczącą ceny, do której powinna odnosić się wartość procentowa promocji.
Sprawa, która stała się podstawą do zadania pytania prejudycjalnego niemieckiemu sądowi, wynikła z konfliktu pomiędzy stowarzyszeniem konsumentów (Verbraucherzentrale Baden-Württemberg eV) a spółką Aldi (Aldi Süd Dienstleistungs SE & Co. OHG).Powodem był sposób, w jaki spółka informowała konsumentów o obniżce cen produktów w sklepach spożywczych. Hasła takie jak „−23 %” albo „supercena” odnosiły się bowiem do poprzedniej wartości, a nie do najniższej ceny z okresu 30 dni poprzedzającego promocję.
Broszura dotycząca tygodnia 17–22 października 2022 r. proponowała między innymi „superpromocję” na „świeże produkty po obniżonych cenach”, w tym „banany bio luzem pochodzące ze zrównoważonego handlu” oraz „ananasy Rainforest Alliance”. Cena każdego z tych dwóch produktów była wskazana obok ich fotograficznego przedstawienia, na tle białego prostokąta, w którym znajdowały się dwa różne oznaczenia cenowe, a mianowicie: pośrodku – oznaczenie cenowe podane większą czcionką (1,29 EUR za banany i 1,49 EUR za ananasy), natomiast w prawym dolnym rogu – kolejne oznaczenie cenowe, mniejszą czcionką i przekreślone (1,69 EUR za każdy z dwóch produktów). W przypadku bananów prostokąt w barwach flagi niemieckiej częściowo nachodzący na prostokąt z ceną wskazywał wartość procentową obniżki tej ceny. Podobny częściowo zakrywający prostokąt został użyty w ofercie dotyczącej ananasów ze wskazaniem „okazja cenowa” („Preis‑Highlight”). Pod każdym z białych prostokątów dotyczących ceny znajdował się następujący tekst: „Ostatnia cena sprzedaży. Najniższa cena w ciągu ostatnich 30 dni”, po której znajdowało się trzecie oznaczenie ceny (1,29 EUR za banany i 1,39 EUR za ananasy).
Rozstrzygnięcie TSUE oparło się o celowościową interpretację prawa unijnego. Wskazano bowiem, że założeniem dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom jest zapewnienie konsumentowi czytelnych informacji i wysokiego poziomu ochrony na rynku. Z tego powodu praktyczne zastosowanie przepisów powinno w pierwszej kolejności realizować te założenia.
W przypadku obniżenia ceny w postaci wartości procentowej albo hasła podkreślającego korzystny charakter nowej ceny należy zatem zawsze odnieść się do najniższej ceny z okresu 30 dni przed obniżką. Błędnym działaniem jest natomiast odniesienie się wprost do poprzedniej ceny (uwzględniając chronologię jej zmian). Oznacza to, że wcześniejsza cena nie może być niższa ani równa cenie promocyjnej.
Nowe rozstrzygnięcie TSUE potwierdza dotychczasowy sposób interpretacji dyrektywy Omnibus wynikający z wytycznych Prezesa UOKiK (Informacja o obniżce ceny – wyjaśnienia Prezesa UOKiK) i wytycznych Komisji (Wytyczne dotyczące wykładni i stosowania art. 6a dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom ). Niezastosowanie się do wskazanych wyżej wymogów jest zagrożone karą pieniężną nakładaną przez Inspekcję Handlową w kwocie do 20 000 zł – w przypadku pierwszego naruszenia, do 40 000 zł – w przypadku wielokrotnego naruszenia, tj. co najmniej trzykrotnego w okresie 12 miesięcy.
Zapamiętaj!
Przepisy dotyczące cen: orzeczenie TSUE podkreśla, że wartość procentowa obniżki musi odnosić się do najniższej ceny produktu w ciągu 30 dni przed promocją, a nie do wcześniejszych, wyższych cen.
Założenia dyrektywy 98/6/WE: dyrektywa ma na celu zapewnienie konsumentom przejrzystych informacji i ochrony, co wymaga odpowiedniej interpretacji i stosowania jej przepisów.
Konsekwencje naruszenia: nieprzestrzeganie dyrektywy Omnibus może skutkować karą do 20 000 zł za pierwsze naruszenie i do 40 000 zł za powtarzające się naruszenia w ciągu 12 miesięcy.
Wielu przedsiębiorców zastanawia się nad wprowadzeniem do obrotu karmy dla zwierząt pod swoją marką. Okazuje się, że regulacje dla karm nie są w tym zakresie zbyt restrykcyjne, jeśli decydujemy się na zakontraktowanie produktu u innego producenta. O czym warto jednak pamiętać?
Wymogi rejestracyjne
Przede wszystkim działalność na rynku karm dla zwierząt (w tym zlecanie produkcji innym podmiotom, magazynowanie i sprzedaż detaliczna oraz hurtowa, w tym online) wymaga spełniania odpowiednich wymogów rejestracyjnych. W zależności od dokładnego zakresu działalności mówimy o rejestracji we właściwej miejscowo Inspekcji Weterynaryjnej (IW) albo Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS). Czasem konieczne będzie zgłoszenie do obu z nich.
W związku z tym, że przedsiębiorstwo będzie zajmować się ww. działalnością, należy dodatkowo zweryfikować, czy w konkretnym przypadku konieczne będzie również zgłoszenie się do innych urzędów (w tym do Urzędu Miar, Urzędu Marszałkowskiego) lub złożenie wniosku o wpis do bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO).
Ważne!
Każdy, kto chce wprowadzić na rynek karmę dla zwierząt, musi spełnić odpowiednie wymogi rejestracyjne. To obejmuje rejestrację w odpowiednich inspekcjach, takich jak Inspekcja Weterynaryjna (IW) czy Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS), a w niektórych przypadkach także zgłoszenie do Urzędu Miar czy Urzędu Marszałkowskiego.
Nazwa podmiotu na etykiecie
Poza zapewnieniem prawidłowości oznakowania produktu (to rzecz oczywista) konieczne jest zwrócenie szczególnej uwagi na podmiot, który znajdzie się na etykiecie. Zasady podawania oznaczenia podmiotu odpowiedzialnego za etykietowanie mieszkanek paszowych (karm dla zwierząt domowych) reguluje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767/2009 w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz. Dla takich karm obowiązkowe jest podanie następujących informacji obowiązkowych:
„nazwisko lub nazwa firmy i adres podmiotu działającego na rynku pasz odpowiedzialnego za etykietowanie” (art. 15 lit. b);
„jeżeli jest dostępny, numer zatwierdzenia zakładu osoby odpowiedzialnej za etykietowanie, przyznany zgodnie z art. 13 rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 dla zakładów mających pozwolenie zgodnie z art. 23 ust. 2 lit. a), b) i c) rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 lub z art. 17 rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 lub z art. 10 rozporządzenia (WE) nr 183/2005. W przypadku gdy osoba odpowiedzialna za etykietowanie posiada kilka numerów zatwierdzenia, korzysta ona z numeru otrzymanego zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 183/2005” (art. 15 lit. c);
„w przypadkach, gdy producent nie jest osobą odpowiedzialną za etykietowanie, należy podać: – nazwisko lub nazwę firmy oraz adres producenta, lub
– numer zatwierdzenia zakładu producenta, o którym mowa w art. 15 lit. c) lub numer identyfikacyjny zgodnie z art. 9, 23 lub 24 rozporządzenia (WE) nr 183/2005; w przypadku gdy taki numer nie jest dostępny, numer identyfikacyjny przypisany na wniosek producenta lub importującego podmiotu działającego na rynku pasz zgodnie z formatem określonym w rozdziale II załącznika V do rozporządzenia (WE) nr 183/2005” (art. 17 ust. 1 lit. c).
W świetle powyższych wymogów konieczne jest zatem wskazanie w etykietowaniu nazwy podmiotu odpowiedzialnego (wraz z adresem) oraz nazwy producenta (wraz z adresem) albo numeru zatwierdzenia zakładu producenta.
Chociaż regulacje dotyczące karm wprost nie wskazują, kto jest tym podmiotem odpowiedzialnym, to można wskazać, że jest „podmiot, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzana na rynek dana karma”. Decyzja, czyje dane identyfikujące powinny znaleźć się w oznakowaniu, będzie uzależniona od konkretnej relacji biznesowej pomiędzy podmiotami zaangażowanymi w proces produkcyjno-dystrybucyjny danego produktu. W praktyce zamawiający powinien to określić w umowie z producentem.
Umowa z producentem
Mimo że znaczna część rynku nie zawiera spisanych i szczególnych umów, to w interesie zamawiającego karmę jest dopilnowanie tego zagadnienia. Taka umowa powinna nie tylko określać typowo handlowe ustalenia (cena, warunki dostawy itp.), ale również kwestię, kto jest podmiotem odpowiedzialnym (na etykiecie), kto dokonuje zgłoszeń do urzędów (gdy mogą to zrobić zarówno zamawiający, jak i producent), procedury reklamacyjne, a także odpowiedzialność w przypadku zakwestionowania (np. przez inspekcję) etykietowania czy składu karmy.
Znak towarowy
Wybierając nazwę, warto pamiętać o tym, aby uzyskać na nią ochronę jako znak towarowy. Możliwa jest rejestracja na poziomie Polski, Unii Europejskiej lub na międzynarodowym. Jednocześnie nawet jeśli nie decydujemy się na rejestrację, to używane oznaczenie nie powinno naruszać praw innych podmiotów. Aby to ustalić, nieraz konieczne jest wykonanie specjalistycznej analizy.
Oczywiście rejestracja znaku towarowego nie jest jedyną prawną możliwością ochrony marki. Można również pomyśleć np. o rejestracji wzoru użytkowego na całe opakowanie.
Ważne!
Chcąc rozpocząć zamawianie i sprzedaż karmy pod marką własną, warto pamiętać o:
zgłoszeniu się do odpowiednich urzędów,
ustaleniu, kto będzie podmiotem odpowiedzialnym w znakowaniu,
zawarciu umowy z producentem,
zastrzeżeniu znaku towarowego.
Znak towarowy
Wybierając nazwę, warto pamiętać o tym, aby uzyskać na nią ochronę jako znak towarowy. Możliwa jest rejestracja na poziomie Polski, Unii Europejskiej lub na międzynarodowym. Jednocześnie nawet jeśli nie decydujemy się na rejestrację, to używane oznaczenie nie powinno naruszać praw innych podmiotów. Aby to ustalić, nieraz konieczne jest wykonanie specjalistycznej analizy.
Oczywiście rejestracja znaku towarowego nie jest jedyną prawną możliwością ochrony marki. Można również pomyśleć np. o rejestracji wzoru użytkowego na całe opakowanie.
Zapamiętaj!
Podsumowując, wprowadzenie karmy dla zwierząt pod własną marką wymaga przemyślanego podejścia i uwzględnienia wielu aspektów prawnych. Warto skorzystać z pomocy prawnej, aby uniknąć potencjalnych pułapek i zagwarantować prawidłowe funkcjonowanie na rynku.
Kontrole Inspekcji Handlowej w zakresie prawidłowości wagi produktów są jedynymi z podstawowych kontroli, z którymi może się spotkać sklep zoologiczny. Z artykułu dowiesz się, które produkty podlegają takim kontrolom oraz jakie są najważniejsze zasady dotyczące ich przeprowadzania.
Z artykułu dowiesz się:
które produkty w sklepach zoologicznych podlegają kontroli Inspekcji Handlowej pod kątem wagi i objętości,
jakie są kluczowe przepisy dotyczące oznakowania produktów,
jakie kroki powinien podjąć sprzedawca, by spełnić wymogi prawne.
Waga produktów – jakie produkty może kontrolować Inspekcja Handlowa?
Zacznijmy od tego, jakie produkty sprzedawane w sklepie zoologicznym mogą podlegać kontroli Inspekcji Handlowej w zakresie wagi (masy) i objętości.
Znakowanie, w tym informacja na etykiecie o masie lub objętości, produktów takich jak karmy dla zwierząt sprzedawane detalicznie w sklepach zoologicznych podlega nadzorowi Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS).
Z kolei Inspekcja Handlowa (IH) może kontrolować wagę i objętość szeregu innych produktów sprzedawanych w sklepie, takich jak żwirek, zabawki dla zwierząt, akcesoria do karmienia (typu miski) czy kosmetyki dla zwierząt.
Inspekcja Handlowa ma prawo kontrolować zarówno produkty paczkowane, jak i sprzedawane na wagę, aby sprawdzić ich zgodność z przepisami dotyczącymi masy i objętości.
Wymogi dla towarów paczkowanych
Produkty o zadeklarowanej masie lub objętości w ramach jednej partii są uznawane za towary paczkowane. Towarem paczkowanym jest produkt umieszczony w opakowaniu, którego ilość nominalna (masa lub objętość) jest stała dla całej partii i nie może zostać zmieniona bez naruszenia opakowania. Takie produkty podlegają określonym przepisom prawnym, w tym dotyczącym metrologii, zawartym w ustawie o towarach paczkowanych.
Ważne!
„Towar paczkowany – produkt umieszczony w opakowaniu jednostkowym dowolnego rodzaju, którego ilość nominalna, jednakowa dla całej partii, odmierzona bez udziału nabywcy, nieprzekraczająca 50 kg lub 50 l, nie może zostać zmieniona bez naruszenia opakowania” – art. 2 pkt 1 Ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o towarach paczkowanych.
Przepisy ustawy o towarach paczkowanych określają szczegółowe wymogi dotyczące kontroli metrologicznej tych produktów, w tym dopuszczalne limity odchyleń masy lub objętości. Zgodnie z ustawą paczkujący musi zgłosić fakt paczkowania (lub zlecenie tego procesu innemu podmiotowi) do Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar. Załącznik do ustawy precyzuje również wymagania dotyczące dobrowolnego znaku „e”, który potwierdza zgodność produktu z normami europejskimi dotyczącymi towarów paczkowanych.
Należy również pamiętać o wymogach rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 lipca 2009 r., które szczegółowo reguluje zasady oznakowania towarów paczkowanych.
Rozporządzenie to reguluje dwa obszary:
nazwy i oznaczenia jednostek miar stosowane w oznakowaniu towarów paczkowanych:
Dlatego też użycie dużej litery „G” na oznaczenie masy jest nieprawidłowe, ponieważ przepisy wymagają stosowania poprawnych oznaczeń jednostek miar, takich jak mała litera „g” dla gramów.
minimalne wysokości cyfr i liter w oznakowaniu ilości nominalnej towaru paczkowanego:
Wymogi dotyczą również małych liter, takich jak „ml”, co zapewnia czytelność oznakowania ilości nominalnej na opakowaniach paczkowanych towarów.
Ważne!
Sprzedawca detaliczny jest odpowiedzialny za przestrzeganie szczegółowych wymogów, takich jak zachowanie spacji między liczbą a jednostką miary (np. prawidłowy zapis to „100 g”, a nie „100G”). Spełnianie tych standardów jest istotne, aby uniknąć błędów w oznakowaniu i ewentualnych konsekwencji prawnych.
Wymogi metrologiczne
Pozostałe wymogi metrologiczne określone są w Ustawie z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach. Dotyczą one zarówno produktów paczkowanych, jak i sprzedawanych luzem.
Ustawa o miarach (oraz wydane do niej rozporządzenia) określają szereg szczegółowych wymogów dotyczących masy i objętości sprzedawanych produktów w zakresie znakowania oraz ich ważenia, w tym m.in.:
wymóg stosowania jednostek określonych w układzie SI,
wymóg pisania jednostki bez kropki na końcu, a w druku – czcionką prostą,
wymóg zapisywania wartości wielkości przy zastosowaniu spacji (odstępu) między wartością liczbową a oznaczeniem jednostki,
posiadanie przez stosowane wagi odpowiedniej legalizacji z Urzędu Miar.
Aby uniknąć ryzyka zakwestionowania przez Inspekcję Handlową, warto o ich pamiętać.
Zapamiętaj!
Inspekcja Handlowa kontroluje oznakowanie produktów sprzedawanych w sklepie zoologicznym, takich jak żwirek, zabawki, miski czy kosmetyki, w tym ich masę i objętość podaną na etykiecie. Karmy dla zwierząt podlegają nadzorowi Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Podstawowe przepisy dotyczące masy i objętości są określone w ustawie o towarach paczkowanych oraz w ustawie o miarach. Regulacje te są uzupełniane odpowiednimi rozporządzeniami wykonawczymi i dotyczą również produktów sprzedawanych luzem.
Karmy przeznaczone do szczególnych potrzeb żywieniowych (zgodnie z dawniejszą terminologią: karmy dietetyczne) są szczególnym rodzajem karm. Podlegają one pod bardziej restrykcyjne wymogi w zakresie znakowania. Warto przy tym pamiętać, że błędne znakowanie może powodować odpowiedzialność również po stronie sprzedawcy karmy.
Z artykułu dowiesz się:
jakie są wymogi prawne dotyczące karm dietetycznych i ich znakowania,
jakie regulacje unijne i polskie obowiązują w zakresie wprowadzania karm specjalistycznych na rynek,
jaką odpowiedzialność ponoszą sprzedawcy za nieprawidłowe oznakowanie takich produktów.
Karmy dietetyczne
Zgodnie z terminologią polskiej Ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach mieszanki paszowe dietetyczne są „paszą przeznaczoną do szczególnych potrzeb żywieniowych w rozumieniu art. 3 ust. 2 lit. o rozporządzenia nr 767/2009”. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz wskazuje, że „pasze przeznaczone do szczególnych potrzeb żywieniowych oznaczają pasze, które są w stanie zaspokoić szczególne potrzeby żywieniowe dzięki ich specjalnemu składowi lub metodzie wytwarzania, które wyraźnie odróżniają je od zwykłych pasz. Pasze przeznaczone do szczególnych potrzeb żywieniowych nie obejmują pasz leczniczych w rozumieniu dyrektywy 90/167/EWG”. Przy czym szczególne potrzeby żywieniowe oznaczają „specyficzne potrzeby żywieniowe zwierząt, u których procesy wchłaniania, przyswajania lub metabolizmu są lub mogą być tymczasowo lub nieodwracalnie zakłócone, w związku z czym zwierzęta te mogą odnieść korzyść z przyjęcia pasz odpowiednich dla ich stanu” (art. 3 ust. 2 lit. n). Mówimy zatem o paszach, które mają szczególny skład (i znakowanie), natomiast nie mają działania leczniczego.
Polska ustawa posługuje się tu terminem „pasz dietetycznych” i odsyła co do szczegółowych wymogów dla takich karm do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 kwietnia 2007 r. w sprawie mieszanek paszowych dietetycznych. Są w nim określone m.in. właściwości takich produktów, gatunek zwierząt, dla których są przeznaczone, oraz dodatkowe wymogi dotyczące znakowania. Rozporządzenie to wykonuje m.in. unijną dyrektywę Komisji 2008/38/WE z dnia 5 marca 2008 r. ustanawiającą wykaz planowanych zastosowań pasz zwierzęcych do szczególnych potrzeb żywieniowych. Nie zostało one jednak wciąż uchylone pomimo przyjęcia nowego unijnego rozporządzenia Komisji (UE) 2020/354 z dnia 4 marca 2020 r. ustanawiającego wykaz planowanych zastosowań pasz przeznaczonych do szczególnych potrzeb żywieniowych, które uchyliło wcześniejszą dyrektywę. Rozporządzenie to nie posługuje się terminem „pasz dietetycznych”.
Zatem obecnie karmy dietetyczne były (i formalnie wciąż są) uregulowane w polskim rozporządzeniu oraz w rozporządzeniu unijnym. Przyjrzyjmy się jednak tym nowym regulacjom unijnym.
Nowe rozporządzenie z 2020 r.
Rozporządzenie nr 2020/354, stosowane od dnia 25 grudnia 2020 r., zawiera załącznik:
CZĘŚĆ A – wprowadza szereg przepisów ogólnych dotyczących pasz do szczególnych potrzeb żywieniowych (które pozwalają lepiej rozumieć te wymogi),
CZĘŚĆ B – zawiera wykaz planowanych zastosowań takich karm.
Dla przykładu wykaz ten obejmuje następujące informacje:
podstawowe właściwości odżywcze: „Niski poziom wapnia, niski poziom witaminy D oraz właściwości alkalizujące mocz”,
gatunek lub kategoria zwierzęcia: „Psy i koty”,
deklaracje na etykiecie: „Fosfor, wapń, sód, magnez, potas, chlorki, siarka, witamina D (ogółem), hydroksyprolina, substancje alkalizujące mocz”,
zalecany okres stosowania: „Do 6 miesięcy”,
pozostałe przepisy: „Informacja na etykiecie: Przed użyciem zaleca się konsultację z lekarzem weterynarii”.
Trzeba przy tym pamiętać, że „Pasze przeznaczone do szczególnych potrzeb żywieniowych mogą być wprowadzane na rynek jako takie jedynie w przypadku, gdy ich planowane zastosowanie znajduje się w wykazie planowanych zastosowań […] i gdy są zgodne z podstawowymi właściwościami odżywczymi w odniesieniu do odpowiednich szczególnych potrzeb żywieniowych określonych w tym wykazie […]” (art. 9 rozporządzenia nr 767/20090).
Zgodnie z art. 18 do dodatkowych wymogów znakowania takich karm należą:
a) wyrażenie określające paszę jako „dietetyczną”, wyłącznie w przypadku pasz przeznaczonych do szczególnych potrzeb żywieniowych, obok oznaczenia paszy;
b) dane szczegółowe zalecane w odniesieniu do odpowiedniego planowanego zastosowania w kolumnach 1–6 wykazu planowanych zastosowań pasz do szczególnych potrzeb żywieniowych;
c) wskazanie, że przed zastosowaniem paszy lub przed przedłużeniem okresu stosowania należy zasięgnąć opinii specjalisty ds. żywienia lub lekarza weterynarii.
Ważne!
Warto pamiętać, że także sprzedawca detaliczny może ponosić odpowiedzialność za nieprawidłowe oznakowanie karm.
Możliwe kary
Pomimo tego, że to podmiot, który wprowadza karmę do obrotu (np. producent czy importer), odpowiada (faktycznie) za prawidłowe przygotowane jej etykiety, to jednak zgodnie z prawem paszowym każdy, który ją sprzedaje, odpowiada (prawnie) za poprawność tego znakowania. Sprzedawca odpowiada za prawidłowość znakowania przed organem kontrolnym (Inspekcja Weterynaryjna, Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych), nawet jeśli nie miał wpływu na znakowanie i nie wie, czy dana karma jest przeznaczona dla zaspokajania szczególnych potrzeb żywieniowych zwierząt.
Odpowiedzialności za znakowanie karm poświęciliśmy w kwietniowym wydaniu Petinsidera osobny tekst pt. „Odpowiedzialność prawna sprzedawcy za etykietowanie karmy”. Dlatego tu zaznaczamy tylko, że inspekcje za wykryte nieprawidłowości (np. brak wszystkich wymaganych oznaczeń dla karm przeznaczonych do szczególnych potrzeb żywieniowych, zafałszowanie co do takiej ich kwalifikacji) poza karami finansowymi – również tymi uzależnionymi od przychodu przedsiębiorcy – mogą zastosować środki nadzoru, np. wstrzymanie sprzedaży produktu, nakaz jego wycofania z obrotu czy przeznakowania na prawidłowe (na przykład w przypadku braku wymaganych czy też błędnych oznaczeń).
Zapamiętaj!
Karmy dietetyczne to karmy przeznaczone do zaspokajania szczególnych potrzeb żywieniowych zwierząt.
Pomimo wciąż formalnego obowiązywania polskiegoRozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 kwietnia 2007 r. w sprawie mieszanek paszowych dietetycznych aktualne wymogi dla tych karm są określone w rozporządzeniu Komisji (UE) 2020/354 z dnia 4 marca 2020 r. ustanawiającym wykaz planowanych zastosowań pasz przeznaczonych do szczególnych potrzeb żywieniowych. Dodatkowe wymogi dotyczące etykietowania są również określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz.
Należy pamiętać, że również sprzedawca detaliczny może odpowiadać za prawidłowość znakowania takich karm.
